Soạn bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (những hoài bão, ước mơ) - Kết nối tri thức

Với soạn bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (những hoài bão, ước mơ) trang 80 → trang 86 Ngữ văn 12 Kết nối tri thức sẽ giúp học sinh lớp 12 trả lời câu hỏi từ đó dễ dàng soạn văn 12.

Soạn bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (những hoài bão, ước mơ) - Kết nối tri thức

Trong đời sống, có nhiều vấn đề thu hút sự quan tâm, khơi gợi những suy nghĩ về bổn phận, tác động tích cực đến việc hình thành nhân cách của giới trẻ. Qua việc bàn luận một cách thấu đáo những vấn để như vậy, người viết không chỉ có điều kiện phát triển, hoàn thiện kĩ năng nghị luận, mà còn xác lập nền móng nhận thức vững vàng, định hướng cho cách lựa chọn hành động của bản thân.

* Yêu cầu

- Nêu được vấn để có ý nghĩa, liên quan đến những hoài bão, ước mơ của tuổi trẻ để bàn luận.

- Trình bày được hệ thống luận điểm hợp lí, chặt chẽ; sử dụng lí lẽ sắc bén, bằng chứng xác đáng; biết phối hợp hiệu quả các thao tác: chứng minh, bình luận, bác bỏ, giải thích, phân tích, so sánh để tăng sức thuyết phục cho bài viết.

- Nêu và phản bác được ý kiến trái chiều có thể có về vấn để được bàn luận nhằm củng cố quan điểm của người viết.

- Kết bài gây ấn tượng đối với người đọc, thúc giục tuổi trẻ hành động.

* Phân tích bài viết tham khảo:

Văn bản: Giá trị của tuổi trẻ (Nguyễn Lân Dũng)

- Giới thiệu trực tiếp vấn đề nghị luận.

- Nêu luận điểm thứ nhất (bằng một tiểu mục).

- Triển khai nội dung nghị luận (sử dụng bằng chứng)

- Triển khai nội dung nghị luận (nêu lí lẽ)

- Nêu ý kiến trái chiều để phản bác

- Sử dụng ý kiến của người có uy tín để củng cố quan điểm đã nêu

- Nêu luận điểm thứ hai (bằng một tiểu mục).

- Triển khai luận điểm bằng cách sử dụng các loại bằng chứng khác nhau

- Triển khai luận điểm bằng giải thích, phân tích, bình luận

- Sử dụng bằng chứng để củng cố lí lẽ

- Khái quát vấn đề nghị luận

* Thực hiện các yêu cầu sau khi đọc bài viết tham khảo:

Câu 1 (trang 84 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Ở bài viết tham khảo, vấn đề gì liên quan đến tuổi trẻ được nêu để bàn luận? Người viết đặt mình vào vị trí nào để trình bày quan điểm về vấn đề này?

Trả lời

- Vấn đề về những thách thức của tuổi trẻ

- Người viết đặt mình vào vị trí là một người cùng đồng hành với những người trẻ để trình bày quan điểm

Cách 2

Bài viết bàn luận về giá trị, vai trò và trách nhiệm của tuổi trẻ trong cuộc sống và tương lai xã hội. Người viết đặt mình vào vị trí một người đi trước, một nhà giáo dục để chia sẻ, định hướng và khích lệ thế hệ trẻ.

Câu 2 (trang 84 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Bài viết triển khai mấy luận điểm? Cách phối hợp giữa lí lẽ và bằng chứng được thể hiện như thế nào ở từng luận điểm?

Trả lời

- Bài viết với 2 luận điểm rõ ràng

- Cách phối hợp giữa lí lẽ và bằng chứng được thể hiện rõ ràng và logic chặt chẽ ở từng luận điểm

Cách 2

Bài viết triển khai chủ yếu qua hai luận điểm lớn:

+ Xây dựng tương lai cho tuổi trẻ: khẳng định tuổi trẻ có giá trị ở sự nỗ lực, sáng tạo, dũng cảm và khát vọng cống hiến.

→ Lí lẽ kết hợp với nhiều bằng chứng thực tế như câu chuyện của Trịnh Xuân Mười, Nguyễn Ngọc Bảo Khanh, Lê Thị Thắm.

+ Học cách đặt mục tiêu: nhấn mạnh vai trò của công nghệ, giáo dục, ý chí và tham vọng trong sự phát triển của tuổi trẻ.

→ Kết hợp lí lẽ với dẫn chứng từ các khảo sát, ý kiến danh nhân và câu chuyện của James Dyson, Michael Jordan.

Câu 3 (trang 84 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Chỉ ra những thao tác nghị luận đã được phối hợp sử dụng trong bài viết.

Trả lời

Thao tác giải thích, phân tích, phản biện, chứng minh

Cách 2

Các thao tác nghị luận được sử dụng: Giải thích, Phân tích, Chứng minh, Bình luận, So sánh.

* Thực hành viết

1. Chuẩn bị viết

- Để viết bài văn nghị luận đáp ứng được yêu cầu của bài học, bạn phải chọn một đề tài có liên quan đến cuộc sống của tuổi trẻ hiện nay (quan niệm sống, định hướng tương lai, việc học tập và rèn luyện, cách ứng xử trong các mối quan hệ,.). Có thể tìm kiếm đề tài từ các cuốn sách, các phương tiện truyền thông hoặc từ chính những trải nghiệm đời sống của bản thân. Gợi ý một số đề tài: Tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đến xu hướng chọn nghề của giới trẻ; Nhu cầu thưởng thức âm nhạc, phim ảnh của giới trẻ; Ý thức về giới của các bạn trẻ; Quyền được thử và sai lầm của giới trẻ; Sống theo sở thích cá nhân và sống để phụng sự xã hội,..

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý

Kết hợp tham khảo bài viết với việc tìm hiểu đề tài đã xác định, có thể nêu các câu hỏi như sau để suy nghĩ, tìm ý:

- Cần giải thích điều gì ở vấn đề vừa nêu?

- Có những khía cạnh nào của vấn đề cần bình luận?

- Cần có định hướng hành động như thế nào sau khi nhận thức được ý nghĩa của vấn đề?

b. Lập dàn ý

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề liên quan đến tuổi trẻ, nêu quan điểm của người viết về vấn đề đó.

* Thân bài.

- Giải thích từ ngữ, khái niệm để làm rõ bản chất vấn đề cần bàn luận liên quan đến tuổi trẻ.

- Trình bày các khía cạnh của vấn đề (Vì sao vấn đề này thiết yếu đối với tuổi trẻ? Vấn đề gợi cho tuổi trẻ những suy nghĩ và hành động như thế nào? Cần có những điều kiện gì để tuổi trẻ thực hiện yêu cầu mà vấn đề nêu ra,..). Với từng luận điểm, cần dùng lí lẽ và bằng chứng phù hợp để lập luận nhằm tạo nên sức thuyết phục của bài viết.

- Bình luận về sự đúng đắn, thiết thực của vấn đề, bác bỏ ý kiến trái ngược để củng cố quan điểm của mình.

- Định hướng hành động của bản thân sau khi nhận thức về vấn đề.

* Kết bài: Khái quát lại ý nghĩa của vấn đề, liên hệ với đời sống thực tại, rút ra bài học cho bản thân.

3. Viết

- Khi viết bài, cần bám sát dàn ý để triển khai tuần tự các luận điểm, đảm bảo tính mạch lạc và sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các đoạn.

- Bàn về vấn đề liên quan đến tuổi trẻ, bạn cần viết với tâm thế của người trong cuộc, viết như trả lời những câu hỏi vẫn thường đặt ra cho bản thân, liên quan đến học tập và rèn luyện; cuộc sống hiện tại và định hướng tương lai; những ưu thế của tuổi trẻ hoặc khó khăn cần vượt qua;… Trong lập luận, cần khai thác dẫn chứng gắn với các mặt trong đời sống tuổi trẻ, từ những trải nghiệm của bản thân, tránh theo khuôn mẫu, công thức chung chung.

- Luôn chú ý phối hợp các thao tác thường được sử dụng trong bài nghị luận (giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, so sánh, bác bỏ) để triển khai các luận điểm của phần Thân bài. Trong quá trình viết từng đoạn văn triển khai luận điểm, có thể dùng các yếu tố như tự sự, biểu cảm để tăng sức hấp dẫn và thuyết phục cho bài văn.

- Cần nhận thức rõ: Vấn đề liên quan đến tuổi trẻ không đồng nghĩa với vấn đề của riêng tuổi trẻ. Vấn đề được chọn làm đề tài của bài viết cũng có thể liên quan đến mọi thành viên của cộng đồng. Tuy nhiên, khi viết bài, cần biết triển khai luận điểm từ góc nhìn của tuổi trẻ và chú ý khai thác những điều có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến tuổi trẻ.

* Bài viết mẫu tham khảo:

Mỗi chúng ta được sinh ra và lớn lên trong một môi trường hòa bình và tự do như hiện nay, đều may mắn vô cùng. Tuy nhiên, điều này không nên khiến chúng ta trở nên thụ động hay lãng phí trong xã hội. Ngay cả trong thời bình, chúng ta vẫn cần phải có trách nhiệm đối với quê hương và đất nước của mình. Mặc dù mỗi người có quan điểm và trách nhiệm riêng, nhưng là người trẻ, chúng ta cần phải sống có hoài bão và ước mơ.

Tuổi trẻ là hai từ rất đỗi hoài niệm và thiêng liêng. Đó là lúc tâm hồn và cuộc sống của chúng ta tràn đầy những ước mơ, hoài bão, những khát khao cháy bỏng phi thường. Ước mơ là những khao khát, mong muốn con người muốn đạt được. Hoài bão lại là những giấc mơ lớn, là những cái đích lớn lao mà con người luôn hướng về. Mỗi chúng ta đều cần có ước mơ, hoài bão và sự nỗ lực để khiến cho cuộc sống thêm rực rỡ hơn. Những ước mơ, hoài bão như một chiếc dây cót cho ta thêm động lực, nhưng để đạt được thành quả mong muốn, chúng ta buộc phải hành động. Ắt hẳn, chúng ta đều có những con đường và đích đến khác nhau, nhưng hãy nhớ rằng, hướng đi nào cũng đều có một điểm chung là sẽ bị giăng gài vào cái cuộc sống vốn dĩ không dễ dàng này. Tuy nhiên, chỉ cần có sự nỗ lực và dám nghĩ dám làm, ta sẽ nhận lại được phần thưởng xứng đáng. Câu chuyện về Walt Disney chính là minh chứng rõ ràng cho việc thành công nhờ quyết tâm theo đuổi ước mơ. Ông là con thứ tư trong một gia đình nông dân nghèo và có một người cha rượu chè, bài bạc. Vì không có tiền học vẽ nên W.Disney dùng than để vẽ lên giấy vệ sinh. Ông quyết tâm đến thành phố lớn để hiện thực hóa hoài bão. Sau này, cái tên W. Disney đã trở nên nổi tiếng thế giới với những bộ phim hoạt hình đỉnh cao. Thế giới cổ tích mà Disney tạo nên đã thắp sáng thêm hàng triệu ước mơ khác của trẻ em toàn cầu. W. Disney đã từng nói về bốn điều làm nên cuộc đời mình: mơ ước, can đảm, tin tưởng và suy nghĩ. Và đương nhiên, trên hành trình chinh phục ước mơ thì ta cần tỉnh táo, phân biệt rạch ròi giữa lý tưởng chân chính với suy nghĩ viển vông, hão huyền, xa rời thực tế. Những người không có ước mơ luôn vô định, chán nản. Những người này sẽ không thấy được giá trị, ý nghĩa của cuộc đời cũng như khó có được thành công trong cuộc sống. Hãy theo đuổi ước mơ của mình.

Mỗi người có một ước mơ và hoài bão riêng, nhưng khi chúng ta cùng hợp sức và cố gắng, chúng ta có thể xây dựng một đất nước mạnh mẽ hơn. Không ai hoàn hảo, nhưng khi chúng ta dám cố gắng hoàn thiện bản thân và tiến về phía trước, chúng ta sẽ thu hoạch được những thành tựu xứng đáng với những nỗ lực mà chúng ta đã bỏ ra. Chính bạn là người vẽ nên bức tranh cuộc đời bản thân. Đừng để bản thân phải hối hận, phải thốt lên hai từ “giá như”.

Cách 2

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất để con người nuôi dưỡng ước mơ và hoài bão. Thế nhưng, một thực tế đáng suy nghĩ hiện nay là không ít bạn trẻ tuy nói nhiều về ước mơ nhưng lại thiếu hành động cụ thể để biến những điều ấy thành hiện thực. Tình trạng “sống có ước mơ nhưng thiếu nỗ lực và hành động” đang trở thành một vấn đề đáng bàn, bởi nó khiến tuổi trẻ trôi qua trong sự dang dở và tiếc nuối.

Trước hết, cần hiểu rằng ước mơ là những khát vọng hướng tới tương lai, còn hành động là con đường duy nhất để hiện thực hóa khát vọng đó. Một ước mơ dù lớn lao đến đâu nhưng nếu chỉ tồn tại trong suy nghĩ mà không được cụ thể hóa bằng kế hoạch và nỗ lực thì cũng chỉ là ảo tưởng. Vì vậy, ước mơ và hành động phải luôn song hành, bổ sung cho nhau.

Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ ngày nay có rất nhiều ước mơ: muốn thành công, muốn giàu có, muốn nổi tiếng. Tuy nhiên, họ lại dễ rơi vào trạng thái trì hoãn, thiếu kiên trì. Không khó để bắt gặp những bạn đặt mục tiêu học tập cao nhưng lại dành phần lớn thời gian cho mạng xã hội, trò chơi hay giải trí. Một ví dụ tiêu biểu là không ít học sinh đặt mục tiêu thi đỗ đại học nhưng không có kế hoạch học tập rõ ràng, đến gần kì thi mới vội vàng ôn luyện, dẫn đến kết quả không như mong muốn. Ở phạm vi rộng hơn, nhiều người trẻ mong muốn khởi nghiệp nhưng lại thiếu kiến thức, kĩ năng và đặc biệt là sự bền bỉ, nên nhanh chóng bỏ cuộc khi gặp khó khăn ban đầu.

Ngược lại, thực tế cũng chứng minh rằng những người biết biến ước mơ thành hành động đều có thể đạt được thành công. Nguyễn Ngọc Ký là một tấm gương tiêu biểu: dù bị liệt hai tay, thầy vẫn kiên trì tập viết bằng chân, vượt qua khó khăn để trở thành nhà giáo ưu tú. Hay Nick Vujicic – người không tay không chân – vẫn vươn lên, đi khắp thế giới truyền cảm hứng sống tích cực. Những con người ấy không chỉ có ước mơ mà còn có ý chí hành động bền bỉ, biến điều tưởng như không thể thành có thể.

Nguyên nhân của tình trạng “chỉ mơ mà không làm” đến từ nhiều phía. Trước hết là do bản thân người trẻ thiếu kỉ luật, dễ bị cám dỗ bởi những thú vui trước mắt. Bên cạnh đó, tâm lí muốn thành công nhanh, ngại khó, ngại khổ cũng khiến nhiều người không đủ kiên trì theo đuổi mục tiêu lâu dài. Ngoài ra, việc thiếu định hướng rõ ràng từ gia đình và nhà trường cũng khiến một bộ phận bạn trẻ lúng túng, không biết bắt đầu từ đâu.

Hậu quả của lối sống này là vô cùng lớn. Nó khiến con người lãng phí thời gian, đánh mất cơ hội phát triển bản thân. Lâu dần, những ước mơ đẹp đẽ sẽ trở thành sự nuối tiếc, thậm chí dẫn đến cảm giác thất bại và tự ti. Ở tầm xã hội, nếu nhiều người trẻ đều thiếu hành động, xã hội sẽ thiếu đi nguồn lực sáng tạo và động lực phát triển.

Tuy nhiên, cần khẳng định rằng ước mơ vẫn là điều rất quan trọng. Điều cần thiết là mỗi người trẻ phải biết biến ước mơ thành mục tiêu cụ thể và hành động thiết thực. Cần lập kế hoạch rõ ràng, rèn luyện tính kỉ luật, kiên trì theo đuổi mục tiêu và không ngại đối mặt với khó khăn. Đồng thời, cần biết học hỏi, tích lũy kiến thức và kĩ năng để từng bước tiến gần hơn đến ước mơ.

Tuổi trẻ chỉ đến một lần, và mỗi ước mơ đều xứng đáng được theo đuổi bằng hành động nghiêm túc. Đừng để ước mơ chỉ dừng lại ở lời nói. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, kiên trì từng bước, bởi chỉ có hành động mới có thể biến hoài bão thành hiện thực và làm cho tuổi trẻ trở nên có ý nghĩa.

Cách 3

Trong thời đại khoa học – công nghệ phát triển mạnh mẽ, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Không chỉ tác động đến kinh tế, giáo dục hay phương thức làm việc, cuộc cách mạng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến xu hướng chọn nghề của giới trẻ hiện nay. Đây là vấn đề rất thiết thực bởi nghề nghiệp không chỉ quyết định tương lai của mỗi cá nhân mà còn góp phần tạo nên nguồn nhân lực cho đất nước. Theo tôi, cách mạng công nghiệp 4.0 vừa mở ra nhiều cơ hội lớn, vừa đặt ra không ít thách thức đối với giới trẻ trong việc lựa chọn nghề nghiệp.

Cách mạng công nghiệp 4.0 là cuộc cách mạng dựa trên nền tảng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật và tự động hoá. Sự phát triển ấy khiến nhiều ngành nghề truyền thống thay đổi, đồng thời xuất hiện nhiều nghề nghiệp mới phù hợp với xu thế hiện đại. Chính vì vậy, xu hướng chọn nghề của giới trẻ ngày nay cũng có nhiều biến chuyển rõ rệt.

Trước hết, cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra nhiều cơ hội nghề nghiệp mới cho thanh niên. Những lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, thiết kế đồ hoạ, truyền thông số, thương mại điện tử hay an ninh mạng đang trở thành những ngành nghề hấp dẫn và có nhu cầu nhân lực rất lớn. Nhiều bạn trẻ không còn bó hẹp lựa chọn nghề nghiệp trong các công việc truyền thống mà mạnh dạn tiếp cận những ngành nghề hiện đại, sáng tạo và năng động hơn. Nhờ sự phát triển của công nghệ, giới trẻ cũng có thêm cơ hội học tập, làm việc trực tuyến và khởi nghiệp từ rất sớm.

Bên cạnh đó, cách mạng công nghiệp 4.0 còn giúp giới trẻ thay đổi tư duy chọn nghề. Nếu trước đây nhiều người thường lựa chọn nghề nghiệp theo sự ổn định hoặc theo định hướng của gia đình thì ngày nay, nhiều bạn trẻ chú trọng hơn đến năng lực cá nhân, đam mê và khả năng thích nghi với xã hội hiện đại. Các bạn ý thức được rằng muốn thành công cần phải không ngừng học hỏi, cập nhật kiến thức và rèn luyện kĩ năng mềm như ngoại ngữ, giao tiếp, sáng tạo hay làm việc nhóm.

Tuy nhiên, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đặt ra nhiều thách thức lớn. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và tự động hoá khiến nhiều nghề nghiệp có nguy cơ bị thay thế. Nếu không có trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng, người lao động rất dễ tụt hậu. Một số bạn trẻ hiện nay còn có tâm lí chạy theo “nghề hot”, chọn nghề theo xu hướng mà chưa hiểu rõ năng lực và sở thích của bản thân. Điều đó dễ dẫn đến tình trạng học tập thiếu định hướng, chán nản hoặc thất nghiệp sau khi ra trường.

Ngoài ra, không phải bạn trẻ nào cũng có điều kiện tiếp cận công nghệ hiện đại. Sự chênh lệch về điều kiện học tập giữa các vùng miền có thể làm xuất hiện khoảng cách trong cơ hội nghề nghiệp. Vì vậy, gia đình, nhà trường và xã hội cần tạo điều kiện để thanh niên được trang bị kiến thức, kĩ năng và định hướng nghề nghiệp phù hợp với thời đại mới.

Có ý kiến cho rằng trong thời đại công nghệ, con người chỉ cần giỏi máy móc là đủ. Theo tôi, đây là quan niệm chưa đúng. Dù công nghệ phát triển đến đâu thì những phẩm chất như trách nhiệm, sáng tạo, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần học hỏi vẫn luôn giữ vai trò quan trọng. Máy móc có thể thay thế sức lao động, nhưng không thể thay thế hoàn toàn trí tuệ, cảm xúc và bản lĩnh của con người.

Là học sinh, tôi nhận thức rõ rằng bản thân cần chủ động học tập, rèn luyện ngoại ngữ, công nghệ thông tin và các kĩ năng cần thiết để thích nghi với sự thay đổi của xã hội. Đồng thời, cần hiểu rõ năng lực và sở thích của mình để có lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn, không chạy theo tâm lí đám đông.

Cách mạng công nghiệp 4.0 đang tác động mạnh mẽ đến xu hướng chọn nghề của giới trẻ. Đây vừa là cơ hội để thanh niên khẳng định bản thân, vừa là thử thách đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng. Biết chuẩn bị hành trang tri thức, bản lĩnh và tinh thần sáng tạo, tuổi trẻ sẽ làm chủ công nghệ và góp phần xây dựng một tương lai tốt đẹp cho bản thân và đất nước.

4. Chỉnh sửa, hoàn thiện

Đối chiếu với yêu cầu của kiểu bài và dàn ý để có hướng chỉnh sửa. Ngoài việc soát lỗi chính tả, lỗi diễn đạt (từ ngữ, câu văn, đoạn văn), cần tập trung chú ý các phương diện sau đây:

- Vấn đề đời sống liên quan đến tuổi trẻ được trình bày như thế nào ở phần Mở bài? Người viết đã thể hiện rõ quan điểm của mình về vấn đề chưa?

- Các khía cạnh của vấn đề được triển khai thành các luận điểm ở phần Thân bài đã đầy đủ chưa? Có hiện tượng mất cân đối giữa các luận điểm trong bài không?

- Các thao tác nghị luận được sử dụng và phối hợp với nhau như thế nào?

- Phần kết bài đã liên hệ với đời sống, nêu được phương hướng hành động sau khi nhận thức được ý nghĩa của vấn đề chưa?

Lần lượt bám vào các phương diện nêu trên để rà soát. Nếu thấy luận điểm nào còn mờ nhạt, lí lẽ và bằng chứng chưa đầy đủ, các thao tác nghị luận chưa rõ ràng, tương quan giữa các luận điểm thiếu cân đối,.. thì phải chỉnh sửa hoặc bổ sung để hoàn thiện bài viết.