Soạn bài Ôn tập học kì 1 trang 157, 158, 159 (Luyện tập và vận dụng) - Kết nối tri thức

Với soạn bài Ôn tập học kì 1 phần II. Luyện tập và vận dụng trang 157, 158, 159 Ngữ văn 10 Kết nối tri thức sẽ giúp học sinh lớp 10 trả lời câu hỏi từ đó dễ dàng soạn văn 10.

Soạn bài Ôn tập học kì 1 trang 157, 158, 159 (Luyện tập và vận dụng) - Kết nối tri thức

1. Đọc

Ghi vào vở chữ cái đứng trước phương án trả lời đúng nhất cho mỗi câu hỏi (từ câu 1 đến câu 3)

Câu 1. Văn bản thuộc loại nào?

A. Văn bản văn học

B. Văn bản thông tin

C. Văn bản nghị luận

D. Văn bản đa phương thức

Trả lời:

Câu 1: C

Câu 2 Câu nào trong bài viết khái quát đầy đủ đặc trưng của cảnh vật được gọi lên ở bài thơ Thiên Trường vẫn vọng?

A. Bài thơ tả một cành thôn quê như muôn vàn cảnh thôn quê lúc chiều xuống.

B. Cảnh giản đơn, đạm bạc, quê mùa mà sức chứa đựng lớn lao, kỉ

C. Không thể nào khác là một cảnh thanh bình, yên ả, phơn phớt chút tươi vui hiền lành, thầm lặng phát ra từ một cuộc sống có phản âm no, hạnh phúc,

D. Chiều đã tà nhưng xóm thôn chưa đi vào hoàng hôn hắn.

Trả lời:

Câu 2: A

Câu 3. Bài viết được triển khai theo trình tự nào?

A. Phân tích lần lượt từng câu thơ một.

B. Giảng nghĩa từ ngữ trước, sau đó đi vào phân tích ý nghĩa các câu thơ và bài thơ,

C. Phân tích văn bản thơ, tiếp đó mở rộng liên hệ tới hoàn cảnh sáng tác và k thể của tác giả bài thơ,

D. Nêu cảm nhận chung về bài thơ, phân tích bài thơ, đánh giá ý nghĩa của bài thơ,

Trả lời:

Câu 3: D

Trả lời câu hỏi:

Câu 1.

- Ở đây lại là trong tầm mắt và thẩm mỹ, điệu xúc động của một ông vua thi sĩ. Ông vua ấy - Trần Nhân Tông Đúng là tự thân lăn lộn trong dân, cùng nhân dân vào sinh ra tử gian khổ biết chừng nào mới đánh đuổi được quân giặc, giành lại được cho đất nước, cho dân cảnh sống thănh bình này.

Cách 2

Trong văn bản, tác giả đã nhiều lần đặt bài thơ vào bối cảnh lịch sử – xã hội để phân tích và đánh giá. Tiêu biểu là câu: “Một người dân thường nhìn ra cảnh này vào thời buổi lịch sử hào hùng ấy với một nỗi hạnh phúc thanh bình tràn ngập cũng đã lạ. Ở đây lại là trong tâm mắt và tâm nghĩ, điều xúc động của một ông vua thi sĩ.” Bên cạnh đó là đoạn: “Ở đất nước này, vừa qua, đứng là để có được bước chân trâu đi thanh bình phải trả bằng bao nhiêu xương máu, xương máu dân, cả xương máu mình.” Những câu văn này cho thấy tác giả luôn gắn bài thơ với hoàn cảnh lịch sử thời Trần sau chiến tranh để làm nổi bật ý nghĩa của cảnh thanh bình.

Câu 2.

- Trần Nhân Tông (1258 – 1308) tên thật là Trần Khâm, con đầu của vua Trần Thánh Tông. Sau khi lên ngôi, ông tỏ ra là một vị vua nổi tiếng khoan hòa, nhân ái và yêu nước. Ông đã cùng vua cha lãnh đạo hai cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên – Mông thắng lợi vẻ vang (1285, 1288).

Vốn theo đạo Phật và là người sáng lập dòng thiền Trúc Lâm theo hướng Việt Nam hóa đạo Phật, cuối đời, vào năm 1298, ông đi tu và trụ trì ở chùa Yên Tử (thuộc tỉnh Quảng Ninh ngày nay). Vua Trần Nhân Tông còn là một nhà văn hóa, một nhà thơ tiêu biểu của đời Trần.

Bài thơ Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ta được ông sáng tác trong một dịp về thăm quê. Các vua đời Trần cho xây ở quê một hành cung gọi là cung Thiên Trường để thỉnh thoảng về nghỉ ngơi. Mỗi dịp về đó, các vua thường có thơ lưu lại, nay còn giữ được vài bài, trong đó có bài này. Bài thơ gợi được cái hồn, cái cốt của làng quê Việt Nam. Bài thơ phảng phất chất thiền thể hiện tâm hồn sâu lắng, thanh cao của bậc vua hiền tài nhân ái Trần Nhân Tông.

Cách 2

Những hiểu biết về Trần Nhân Tông – một vị vua anh minh, từng lãnh đạo kháng chiến chống ngoại xâm và sau đó sống gần gũi với nhân dân – đã giúp tác giả nhận ra giá trị nổi bật của bài thơ Thiên Trường vãn vọng là vẻ đẹp của cuộc sống thanh bình sau chiến tranh. Bài thơ không chỉ tả cảnh làng quê yên ả mà còn thể hiện niềm vui, niềm hạnh phúc sâu sắc của con người khi đất nước được hòa bình. Đặc biệt, vì tác giả bài thơ là một vị vua từng trải qua chiến tranh nên cảnh thanh bình ấy càng trở nên ý nghĩa, thấm đẫm cảm xúc biết ơn, trân trọng cuộc sống và gắn bó với nhân dân.

Câu 3. Những yếu tố nào của thơ nói chung đã được đặc biệt lưu ý xem xét, phân tích trong văn bản này?

Trả lời:

- Ngôn ngữ thơ: sử dụng từ Hán Việt, giải nghĩa các từ ngữ -> tư tưởng nội dung

- Không gian và thời gian trữ tình trong thơ

Cách 2

Trong văn bản, tác giả đặc biệt chú ý đến các yếu tố đặc trưng của thơ như hình ảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu và cảm xúc. Các hình ảnh thơ như cánh đồng, đàn trâu, cánh cò, làn khói chiều,… được phân tích để làm nổi bật bức tranh thôn quê thanh bình. Ngôn ngữ thơ được xem xét ở tính hàm súc, giàu sức gợi, tạo nên nhiều tầng ý nghĩa. Bên cạnh đó, nhịp điệu chậm rãi, êm đềm của bài thơ cũng được nhấn mạnh nhằm thể hiện sự yên bình của cảnh vật. Đặc biệt, yếu tố cảm xúc – niềm vui thanh bình, sự trân trọng cuộc sống sau chiến tranh – là điểm được phân tích sâu nhất, góp phần làm nổi bật giá trị tư tưởng và nghệ thuật của bài thơ.

2. Viết

Đề 1: Hãy viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học mà bạn yêu thích.

Bài làm tham khảo

Tố Hữu vừa là nhà thơ vừa là người chiến sĩ hoạt động cách mạng hang say, cả cuộc đời ông gắn liền với kháng chiến với những sáng tác đầy chất trữ tình chính trị. Bài thơ Khi con tu hú tại nhà lao Thừa Phủ (Huế) vào mùa hè năm 1939, sau khi bị thực dân Pháp bắt giam. Bài thơ thể hiện tâm trạng xốn xang, bức bối của người thanh niên cộng sản đang bị cầm tù, khi nghe thấy tiếng chim tu hú báo hiệu mùa hè đến đã muốn phá tung xiềng xích để trở về với đồng bào, đồng chí yêu thương.

Mở đầu bài thơ tiếng chim tu hú gợi ra cả một bức tranh mùa hẹ rực rỡ sắc màu, rộn rã âm thanh. Đó là âm thanh rất đỗi đời thường và quen thuộc: Tiếng chim tu hú gọi bầy gợi cho nhà thơ nghĩ đến khung trời lồng lộng ở bên ngoài và càng cảm thấy ngột ngạt trong xà lim chật chội, càng khao khát cháy bỏng cuộc sống tự do. Tiếng chim là yếu tố gợi mở để mạch cảm xúc trào dâng mãnh liệt:

Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đương chín, trái cây ngọt dần

Đó là tín hiệu của mùa hè rực rỡ, của sự sống tưng bừng sinh sôi nảy nở. Tiếng chim vô tình tác động đến tâm hồn người tù trẻ tuổi. Nằm trong xà lim chật hẹp, tối tăm, cách biệt với thế giới bên ngoài, nhà thơ lắng nghe tiếng chim rộn rã, lắng nghe mọi âm thanh cuộc đời bằng tâm hồn và trái tim nhạy cảm của người nghệ sĩ. Tiếng chim vượt qua song sắt nhà tù vang tới đôi tai người tù Cách mạng. Một tiếng chim thôi cũng gợi trong tâm tưởng nhà thơ cả một trời thương nhớ về những mùa hè nồng nàn của quê hương. Hình ảnh “lúa chiêm đang chín” và “trái cây ngọt dần” được miêu tả bằng động từ chỉ trạng thái khiến cho bức tranh tĩnh mà như động, thể hiện tiết trời đang độ vào hè.

Mùa hè là mùa của sức sống căng tràn dưới cái nắng vàng óng như mật của miền Trung. Những âm thanh rạo rực và hình ảnh tươi đẹp, tràn đầy sức sống của mùa hè nối nhau hiện lên trong kí ức nhà thơ:

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…

Ôi tiếng ve! Tiếng ve ngân dài suốt thời thơ ấu, suốt tuổi học trò, làm sao quên được! Tiếng ve gợi nhớ về những khu vườn râm mát bóng cây, những sân phơi bắp (ngô) đầy ắp nắng đào. Màu vàng của lúa, bắp; màu hồng của nắng; màu xanh của trời tạo nên những mảng màu sắc lung linh, rực rỡ của bức tranh quê. Thoang thoảng đâu đây hương lúa, hương thơm trái chín đầu mùa. Xa xa, tiếng chim tu hú lảnh lót, tiếng ve ngân ra rả trong vòm lá. Trên bầu trời cao rộng, những cánh diều chao lượn, tiếng sáo vi vu trong gió nam mát rượi chiều hè… Phải gắn bó, yêu mến quê hương sâu đậm đến độ nào thì nhà thơ mới hình dung ra một bức tranh mùa hè xứ Huế sống động đến như vậy. Đó là những mùa hè mà chàng thanh niên mười tám còn được sống tự do giữa gia đình, bè bạn, đồng bào, đồng chí thân thương. Cuộc sống bên ngoài với tất cả vẻ đẹp, tất cả sức sống, tất cả sự tưới tắn rực rỡ, như ùa vào không gian nhà lao, khuấy động tâm tư con người trong cảnh ngục tù trăn trở. Đặc biệt hình ảnh “trời xanh” – “con diều sáo” là sự biểu hiện của lòng khao khát tự do đến cháy bỏng: con diều sáo hay chính là tâm tưởng của người tù đang bay lượn tự do trên bầu trời.

Sáu câu thơ lục bát uyển chuyển mở ra cả một thế giới rộn ràng, tràn trề nhựa sống. Nhiều âm thanh, hình ảnh tiêu biểu của mùa hè được đưa vào bài thơ: tiếng ve ngân trong vườn cây, lúa chiêm chín vàng trên cánh đồng, bầu trời cao rộng với cánh diều chao lượn, trái cây chín mọng ngọt lành… Tiếng chim tu hú khởi đầu và bắt nhịp cho mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ màu sắc, ngạt ngào hương vị… trong cảm nhận của người tù. Đoạn thơ thể hiện khả năng cảm nhận tinh tế và khát vọng tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trẻ trung, yêu đời nhưng đang bị quân thù tước mất tự do. Trong “Tâm tư trong tù”, cùng sáng tác trong khoảng thời gian này, Tố Hữu cũng từng viết:

Tai mở rộng và lòng nghe rạo rực…

Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức

Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu.”

Cuộc sống rạo rực sức sống ấy chỉ xuất hiện trong tâm trí con người. Không khí ngột ngạt của chốn lao tù khiến người từ quay trở về hiện thực phũ phàng, khắc nghiệt

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!

Càng yêu mến cuộc sống, càng khao khát tự do, nhà thơ càng phẫn uất trước cảnh giam hãm tù đầy. Với cách ngắt nhịp độc đáo và kết hợp các động từ mạnh, lời thơ như tiếng lòng phẫn uất, hoàn toàn trái ngược với tâm trạng say mê náo nức ở khổ đầu. Thi hứng được khơi nguồn bắt đầu từ tiếng chim tu hú. Tiếng chim nhắc nhớ đến mùa hè và tạo nên sự xao động lớn trong tâm hồn thi sĩ. Cảm xúc cứ dâng lên từng đợt, từng đợt như sóng dậy, thôi thúc con người phá tung xiềng xích, phá tan tù ngục để trở về với cuộc sống phóng khoáng, tự do. Dường như sức nóng của mùa hè đang rừng rực cháy trong huyết quản người thanh niên yêu nước Tố Hữu. Sức sống mãnh liệt của mùa hè chính là sức sống mãnh liệt của tuổi trẻ khát khao lí tưởng cách mạng, khát khao hoạt động, cống hiến cho dân, cho nước. Tiếng chim tu hú là tiếng gọi thôi thúc của cuộc sống đối với người chiến sĩ cách mạng đang bị giam cầm. Bên ngoài là tự do, phóng khoáng, còn nơi đây là tù túng, bức bối:

Ngột làm sao, chết uất thôi

Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Tâm trạng đau khổ, uất ức bật thốt thành lời thơ thống thiết. Cách ngắt nhịp bất thường kết hợp với các từ ngữ có khả năng đặc tả và những từ cảm thán như truyền đến độc giả cái cảm giác uất hận cao độ và niềm khao khát cháy bỏng muốn thoát ra khỏi cảnh tù ngục, trở về với cuộc sống tự do bên ngoài của người thanh niên yêu nước đang bị giam cầm trong lao tù đế quốc. Câu thơ chứa đựng nỗi khắc khoải, vật vã, day dứt khôn nguôi cả về thể xác lẫn tâm hồn của nhà thơ trẻ. Trong hoàn cảnh ấy, thời khắc ấy, người cộng sản phải tự đấu tranh với bản thân để làm chủ mình, vượt lên những đắng cay nghiệt ngã của lao tù đế quốc, nuôi dưỡng ý chí, giữ vững khí tiết và tinh thần đấu tranh cách mạng. Tiếng chim tu hú cứ kêu hoài như nhắc nhở tới nghịch cảnh của nhà thơ, giục giã nhà thơ phá tung tù ngục để giành lại tự do.

Bài thơ bắt đầu và kết thúc đều bằng tiếng chim tu hú. Mở đầu là tiếng chim tú hú của hoài niệm, kết lại bằng âm thanh giục giã thôi thúc, vang lên dồn dập vào đôi tai, tác động mạnh mẽ đến tâm trí người tù. Sự đối lập giữa con người và tiếng chim ngoài kia, giữa sự tự do và tâm trạng bức bối của người tù. Đến loài chim còn được tự do kêu tiếng kêu của nó mà loài người lại chẳng có chút tự do! Câu thơ kết vang lên đầy đau đớn, ám ảnh nhưng vẫn hướng ta tới một niềm tin sâu sắc vào lẽ sống, vào lẽ tự do của cuộc đời.

Bài thơ Khi con tu hú làm theo thể thơ lục bát rất phù hợp với việc diễn tả tâm tư nhân vật. Sáu câu đầu nhịp điệu thong thả, từ ngữ trong sáng, hình ảnh tươi vui, tạo nên bức tranh mùa hè tuyệt đẹp. Bốn câu thơ sau nhịp điệu thay đổi hẳn. Câu thơ căng thẳng như chứa đựng một sức mạnh bị dồn nén chỉ chực bật tung ra. Đó là tâm trạng của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi hoạt động chưa được bao lâu đã lâm vào cảnh tù ngục, lúc nào cũng khao khát tự do, muốn thoát khỏi bốn bức tường xà-lim lạnh lẽo để trở về với đồng bào, đồng chí thân yêu. Đặc sắc nghệ thuật của bài thơ được tạo nên từ rung động tột đỉnh của cảm xúc kết hợp với bút pháp miêu tả tâm lí nhân vật vừa chân thực vừa tinh tế. Tiếng chim tu hú chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi đã làm dậy lên tất cả cảnh và tình mùa hè trong tâm tưởng nhà thơ. Người tù thấu hiểu được cảnh ngộ trớ trêu của mình trong chốn lao tù ngột ngạt, giữa lúc cuộc sống bên ngoài đang nảy nở, sinh sôi. Phải bứt tung xiềng xích, phá tan những nhà ngục hữu hình và vô hình đang giam hãm cả dân tộc trong vòng nô lệ. Bài thơ Khi con tu hú là tiếng lòng của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi tuy đang phải sống trong cảnh lao tù nhưng vẫn tràn đầy sức sống, sức trẻ, chan chứa tình yêu con người, tình yêu cuộc sống.

Cách 2

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, có những tác phẩm không cần đến những xung đột gay gắt hay những tình tiết kịch tính mà vẫn để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc. Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long là một tác phẩm như thế. Với giọng văn nhẹ nhàng, trong trẻo, tác phẩm đã khắc họa thành công vẻ đẹp của con người lao động mới trong thời kì xây dựng đất nước, đồng thời gửi gắm những suy ngẫm sâu sắc về ý nghĩa của cuộc sống và công việc.

Trước hết, Lặng lẽ Sa Pa hấp dẫn người đọc bởi bức tranh thiên nhiên thơ mộng và giàu chất trữ tình. Sa Pa hiện lên với vẻ đẹp trong trẻo, yên bình, nơi có những rặng núi trập trùng, những vườn hoa rực rỡ và không khí trong lành. Cảnh vật nơi đây không chỉ là phông nền mà còn góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của con người. Thiên nhiên như hòa quyện với tâm hồn con người, tạo nên một không gian “lặng lẽ” nhưng đầy sức sống. Chính sự lặng lẽ ấy lại làm nổi bật hơn những giá trị âm thầm mà cao quý của những con người đang ngày đêm cống hiến.

Nổi bật trong tác phẩm là hình ảnh anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn. Anh sống một mình giữa núi cao, công việc đòi hỏi sự chính xác, kiên trì và tinh thần trách nhiệm cao. Dù điều kiện sống khắc nghiệt và cô đơn, anh vẫn luôn yêu nghề, tận tụy với công việc. Điều đáng quý ở anh không chỉ là sự chăm chỉ mà còn là ý thức sâu sắc về ý nghĩa của công việc mình làm. Anh hiểu rằng những con số mình đo được góp phần phục vụ sản xuất và chiến đấu, từ đó luôn hoàn thành nhiệm vụ một cách nghiêm túc. Ở anh, ta thấy được vẻ đẹp của con người lao động mới: giản dị, khiêm tốn nhưng giàu lí tưởng sống.

Không chỉ có anh thanh niên, tác phẩm còn khắc họa những con người khác như ông họa sĩ già, cô kĩ sư trẻ,… Mỗi người đều mang trong mình những suy nghĩ, cảm xúc riêng nhưng đều gặp nhau ở sự trân trọng đối với những con người lao động thầm lặng. Qua cuộc gặp gỡ ngắn ngủi, họ nhận ra giá trị của những con người như anh thanh niên và từ đó thêm yêu cuộc sống, thêm tin tưởng vào ý nghĩa của lao động. Những nhân vật này tuy xuất hiện không nhiều nhưng góp phần làm nổi bật chủ đề của tác phẩm.

Một trong những thành công nổi bật của truyện là nghệ thuật xây dựng tình huống giản dị nhưng giàu ý nghĩa. Câu chuyện chỉ xoay quanh một cuộc gặp gỡ ngắn trên đường lên Sa Pa, nhưng qua đó, vẻ đẹp của nhân vật được bộc lộ một cách tự nhiên. Ngôn ngữ truyện nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình, kết hợp với cách kể chuyện linh hoạt đã tạo nên sức hấp dẫn riêng. Đặc biệt, tác giả đã khéo léo sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm để làm nổi bật suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật.

Từ những phân tích trên, có thể thấy Lặng lẽ Sa Pa không chỉ ca ngợi vẻ đẹp của con người lao động mà còn khơi gợi trong mỗi chúng ta suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống. Tác phẩm nhắc nhở rằng, giá trị của con người không nằm ở sự ồn ào, nổi bật mà ở những đóng góp âm thầm, bền bỉ cho cộng đồng. Chính những con người “lặng lẽ” ấy đã góp phần làm nên vẻ đẹp và sức mạnh của đất nước.

Tóm lại, Lặng lẽ Sa Pa là một truyện ngắn giàu chất nhân văn, thể hiện rõ phong cách sáng tác của Nguyễn Thành Long. Tác phẩm để lại trong lòng người đọc những cảm xúc nhẹ nhàng mà sâu sắc, đồng thời giúp ta nhận ra ý nghĩa cao đẹp của lao động và cuộc sống. Đây chính là giá trị bền vững khiến tác phẩm luôn có sức sống lâu dài trong lòng bạn đọc.

Cách 3

Phân tích bài thơ “Vội vàng” của Xuân Diệu

Trong phong trào Thơ mới Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945, Xuân Diệu là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất. Thơ ông luôn dạt dào cảm xúc, tha thiết với cuộc sống và mang trong mình khát vọng sống mãnh liệt. Trong số những tác phẩm nổi bật của ông, Vội vàng là bài thơ em yêu thích nhất bởi bài thơ không chỉ thể hiện tình yêu cuộc sống nồng nhiệt mà còn gửi gắm một quan niệm sống tích cực, sâu sắc.

Mở đầu bài thơ, Xuân Diệu bộc lộ một ước muốn vô cùng táo bạo:

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi”

Điệp ngữ “tôi muốn” kết hợp với những động từ mạnh như “tắt”, “buộc” cho thấy khát vọng phi thường của nhà thơ. Đó không phải là mong muốn chống lại tự nhiên mà thực chất là niềm khao khát níu giữ vẻ đẹp của cuộc sống. Nhà thơ yêu thiên nhiên tha thiết nên muốn giữ lại hương sắc của cuộc đời.

Sau những câu thơ ấy là bức tranh thiên nhiên mùa xuân vô cùng tươi đẹp:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mật

Này đây hoa của đồng nội xanh rì…”

Thiên nhiên hiện lên đầy sức sống với ong bướm, hoa lá, ánh sáng, âm thanh. Điệp từ “này đây” được lặp lại nhiều lần như tiếng reo vui say mê trước vẻ đẹp của trần gian. Với Xuân Diệu, cuộc sống nơi trần thế giống như một “thiên đường trên mặt đất”. Qua đó, người đọc cảm nhận được tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống mãnh liệt của thi sĩ.

Tuy nhiên, càng yêu cuộc sống bao nhiêu, Xuân Diệu càng lo lắng trước sự chảy trôi của thời gian bấy nhiêu:

“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già”

Nhà thơ cảm nhận rất rõ sự hữu hạn của đời người. Thời gian trong thơ Xuân Diệu không tuần hoàn mà trôi đi một chiều, tuổi trẻ qua đi sẽ không trở lại. Chính vì vậy, ông sống trong tâm trạng tiếc nuối và vội vàng trước thời gian.

Từ đó, Xuân Diệu đưa ra lời giục giã sống mãnh liệt:

“Mau đi thôi! mùa chưa ngả chiều hôm”

Hay:

“Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”

Động từ “cắn” diễn tả khát vọng tận hưởng cuộc sống đến cuồng nhiệt. Nhà thơ muốn sống hết mình, tận hưởng từng giây phút đẹp đẽ của tuổi trẻ. Đây chính là quan niệm sống tích cực: sống trọn vẹn, biết quý trọng thời gian và tuổi trẻ.

Không chỉ đặc sắc về nội dung, bài thơ còn thành công ở nghệ thuật. Xuân Diệu sử dụng nhiều hình ảnh mới mẻ, giàu cảm xúc; ngôn ngữ giàu nhạc điệu; giọng thơ sôi nổi, tha thiết. Các biện pháp tu từ như điệp ngữ, nhân hóa, so sánh góp phần làm tăng sức biểu cảm cho bài thơ.

Vội vàng là tiếng nói yêu đời mãnh liệt của một tâm hồn luôn khát khao giao cảm với cuộc sống. Bài thơ giúp em hiểu rằng tuổi trẻ rất quý giá, vì thế cần sống tích cực, biết trân trọng thời gian và tận hưởng những điều đẹp đẽ xung quanh mình.

Đề 2: Khi được học về thần thoại và sử thi, vấn đề gì đã khiến bạn thực sự thấy hứng thú và muốn tìm hiểu sâu hơn? Hãy viết một báo cáo nghiên cứu về vấn đề đó.

Bài làm tham khảo

Sử thi là thể loại dân gian ra đời từ rất lâu và đến nay không còn được sáng tác nữa. Nhưng sử thi đã để lại những giá trị nhân văn và giá trị nghệ thuật đáng kể trong văn học Việt Nam. Hơn thế nữa, qua những tác phẩm sử thi đời sống và hiện thực thẩm mĩ đều được phản ánh một cách chân thực nhất. Một trong số những sử thi tiêu biểu ở Việt Nam phải kể đến Đăm Săn. Sử thi Đăm Săn có giá trị tư tưởng – thẩm mĩ trong hình thức cổ điển, phản ánh trực tiếp những khát vọng hào hùng của lịch sử buổi đầu hình thành các bộ tộc ở Tây Nguyên và đời sống vẻ đẹp văn hóa độc lạ nơi đây.

Lí do mà tôi chọn đề tài này bởi lẽ ở đây hiện ra trọn vẹn chân dung tâm hồn của người Ê-đê thời cổ đại, khi họ bắt đầu nảy ra những ý tưởng muốn vươn tới những đỉnh cao nhận thức mới về cái thế giới mà họ đang khát khao khám phá. Dù ba phần tư thế kỉ trôi qua từ khi Sử thi Đăm Săn được sưu tập lần đầu tiên nhưng tác phẩm vẫn giữ nguyên giá trị như một phát hiện nghệ thuật kì thú. Người ta đã hết sức ngạc nhiên trước vẻ đẹp của nó và coi tác phẩm này là một sử thi sánh ngang với sử thi Iliat trong di sản văn hóa nhân loại.

Trước tiên, có thể thấy, ngôi nhà là điểm nổi bật trong giá trị văn hóa vật chất của người Ê-đê. Trong sử thi Đăm Săn, ngôi nhà của người anh hùng Đăm Săn được miêu tả rất kỹ: “nhà chàng Đăm Săn dài đến nỗi tiếng chiêng đánh đằng trước nhà, người đứng sau nhà không nghe thấy. Mái hiên nhà chàng con chim bay mỏi cánh mới hết”. Nhà của Đăm Săn có những “chiếc khiên chói lọi như đèn đuốc”, “vải sợi nặng trĩu làm cong các sào phơi. Thịt bò thịt trâu treo đầy xung quanh”, “bát đĩa bằng đồng để khắp sàn nhà” (2). Người Ê đê thường cất nhiều đồ dùng ở trong nhà, đặc biệt ở gian khách, ví dụ như ché rượu cần, cồng chiêng, nồi đồng, thịt trâu bò... vì đây là những tài sản giá trị, thể hiện sự giàu có. Ngôi nhà ấy không chỉ là không gian sống mà còn là nơi gắn kết bao thế hệ dòng tộc người Ê đê, nơi đánh dấu sự phồn thịnh, hùng cường của bộ tộc, bộ lạc. Thực tế nhà ở của người Ê-đê cũng chia không gian nội thất làm hai phần theo chiều dọc, phần phòng khách vừa là nơi sinh hoạt vừa là nơi gắn kết cả đại gia đình. Phần cuối thì dành cho các cặp hôn nhân ở trong từng buồng có vách ngăn. Những ngôi nhà dài không chỉ là biểu tượng vật chất của thế chế gia đình mẫu hệ mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa tinh thần của người Ê Đê qua năm tháng. Ngôi nhà sàn được làm bằng tre, nứa hoặc bằng gỗ, mặt sàn và vách tường bao quanh nhà làm bằng thân cây bương hay thân cây tre già đập dập, mái lợp cỏ tranh. Điều đặc biệt của ngôi nhà dài là luôn có hai cầu thanh đực dành cho những thành viên nam và cầu thang cái dành cho nữ giới.

Đời sống của người Ê-đê còn được thể hiện qua món ăn hàng ngày. Ẩm thực Ê Đê là sự hòa trộn, tinh tế của thảo dược, gia vị và thực phẩm tươi sống với những phong cách nấu nướng đặc biệt. Những món ăn luôn có sự kết hợp hài hòa giữa vị chua, cay và đắng. Ẩm thực Ê Đê đã góp phần tạo nên sự độc đáo cho nền ẩm thực Việt Nam.và đồng thời là yếu tố thu hút khách du lịch. Trong những bữa ăn, cơm tẻ là một món ăn chủ yếu, muối ớt là thức ăn không thể thiếu đối với đồng bào Ê Đê. Những món ăn tiêu biểu của Ê Đê với nhiều loại gia vị, thảo dược có thể kể đến như món thịt bò xào xả gừng, các loại thịt thú rừng, các món hầm như canh làm từ bột gạo xay nhuyễn, canh môn rừng, cá lóc suối, gà nướng. Trong sử thi Đăm Săn, Đăm Par Kvây đã tiếp đãi Đăm Săn trước khi lên đường bắt Nữ Thần Mặt Trời “đốt một gà mái ấp, giết một gà mái đẻ, giã gạo trắng như hoa êpang”. Ẩm thực Ê Đê phản ánh phong tục, lối sống phóng khoáng, gần gũi giữa con người với thiên nhiên thông qua cách nguyên liệu, chế biến theo phong cách vừa dân dã, vừa đậm chất núi rừng.

Bản sắc văn hóa của cộng đồng người Ê đê được thể hiện rõ nét qua trang phục và các hoạt động lao động sản xuất. Người anh hùng Đăm Săn được miêu tả với thân hình khỏe khoắn, cường tráng trong trang phục: “cái khố có hoa sao, cái áo có hoa me”, “Trên đầu, chàng quấn một cái khăn màu tím. Quanh lưng, chàng thắt một chiếc khăn màu đỏ”. Trang phục của Đăm Săn chính là trang phục điển hình của đàn ông Ê đê xưa. Y phục của họ gồm áo và khố: áo của nam thường có phần tay khá dài, vạt sau dài hơn vạt trước và khố dùng để che chắn nửa thân dưới của họ. Ngoài ra, họ cũng thường mang hoa tai, vòng cổ hoặc quấn khăn đen nhiều vòng trên đầu. Chính những bộ trang phục này đã tôn lên vẻ đẹp độc đáo, đầy nam tính của họ. Bên cạnh đó, những người vợ của Đăn Săn cũng mang những bộ trang phục rất bắt mắt “Mỗi nàng mặc một chiếc váy có hoa me và chiếc áo có hoa sao”. Trang phục của nữ giới là váy tấm, áo chui, chúng được làm bằng thổ cẩm với gam màu chàm, màu đen chủ đạo và điểm những hoa văn sặc sỡ đậm chất thiên nhiên núi rừng. Trang phục còn kết hợp với trang sức bằng vàng hoặc đồng, vòng tay thường được đeo thành bộ kép để nghe tiếng va chạm của chúng vào nhau.

Phương tiện đi lại phổ biến nhất của người Ê đê xưa là voi, là ngựa: “Mặt đất in dấu chân ngựa nhiều như chân rết. Mặt đất in đầy dấu chân voi như đáy cối giã gạo”. Đăm Săn đã cưỡi voi dẫn dân làng đi lao động bắt cua, tôm, cá; cưỡi voi đi chiến đấu với M’tao Grứ và M’tao M’xây để bảo vệ thị tộc, bảo vệ vợ của mình. Đó là những “con voi đực đuôi dài chấm đất, có bộ ngà rộng, mặt nó như bông hoa đẹp, khiến cho người người trông thấy nó đều phải vui mừng”. Không chỉ có voi mà ngựa cũng là một người bạn đồng hành cùng Đăm Săn đi bắt nữ thần Mặt Trời “con ngựa chạy nhanh như gió thổi, vượt lên đỉnh núi, nhảy qua bao dòng thác, bao con suối” đã cùng Đăn Săn băng qua mọi khó khăn ở rừng sáp đen của bà Sun Y Rít và cùng Đăm Săn hy sinh trên con đường chinh phục tự nhiên.

Đặc điểm văn hóa nổi bật của người dân Ê-đê là chế độ mẫu hệ. Điều này được thể hiện rõ qua sử thi Đăm Săn. Chế độ mẫu hệ của người Ê đê in đậm trong kiến trúc và trang trí chiếc đầu cầu thang vào nhà. Chúng được trang trí đôi bầu sữa và hình vầng trăng khuyết - những biểu tượng sống động của tính nữ. Khi Đăm Săn đến nhà của Nữ Thần Mặt Trời “cầu thang trông như cái cầu vồng”. Văn hóa người Ê đê còn mãi với tục nối dây (Juê nuê) - một luật tục cổ truyền trong hôn nhân của người Ê đê. Tục này quy định khi chồng chết, người phụ nữ có quyền đòi hỏi nhà chồng phải thế một người đàn ông khác để làm chồng. Ngược lại khi vợ chết, người chồng phải lấy một người con gái trong gia đình vợ, miễn là người đó chưa có chồng. Theo tục Juê nuê, trong hôn nhân của người Ê đê, khi bà của H’Nhí và H’Bhí chết, hai nàng phải nối dây với chồng bà là ông M’tao Y Kla (cậu của Đăm Săn). Nhưng cậu của Đăm Săn chết, Đăm Săn phải thay cậu nối sợi dây hôn nhân với H’Nhí và H’Bhí. Trong sử thi, Đăm Săn đã thực hiện nhiệm vụ làm lụng gắn với các hoạt động chăn nuôi, săn bắt, trồng trọt. Khát vọng của chàng mang ý nghĩa khẳng định sức mạnh của bản thân mình, đặt sức mạnh con người sánh ngang với tự nhiên. Đăm Săn kiên cường đi tìm nữ thần Mặt Trời. Đứng trước nữ thần Mặt Trời vô cùng xinh đẹp, chàng đã nói rõ ý định của mình: “Tôi đến đây tìm người dệt chăn cho tôi, dệt áo dệt khố cho tôi mặc, tìm người nấu cơm cho tôi ăn”. Nhưng nữ thần Mặt Trời đã từ chối. Chàng thất vọng lên ngựa trở về, nhưng ngựa của Đăm Săn không chạy đua kịp với tốc độ của ánh sáng mặt trời nên cuối cùng chàng chết ngập trong rừng đất đen đang tan chảy của bà H’Sun Y Rít. Người anh hùng đã hy sinh nhưng lý tưởng thì vẫn được tiếp nối mãi với sự xuất hiện của Đăm Săn cháu sau này, những người dân Ê đê khác sẽ tiếp tục đi tiếp con đường của chàng Đăm Săn, tiếp tục hoàn thiện lý tưởng, khát khao khẳng định mình, chinh phục thiên nhiên, những miền đất lạ để mở rộng sự giàu có, trù phú của buôn làng mà người anh hùng này đã mở ra trước đó…

Sử thi Đăm Săn là một trong những tác phẩm quan trọng trong kho tàng văn học dân tộc. Qua hình tượng Đăm Săn, chúng ta hiểu rõ hơn về bản sắc văn hóa và con người Ê đê vùng đất Tây Nguyên. Sử thi Đăm Săn đã tô đậm thêm những nghi thức, nghi lễ độc đáo với những tập tục đặc biệt của tộc người Ê đê không thể trộn lẫn với các dân tộc khác.

Cách 2

1. Mở đầu

Khi học về thần thoại và sử thi – hai thể loại văn học dân gian cổ xưa nhất của nhân loại – điều khiến tôi thực sự hứng thú không chỉ là những câu chuyện kì ảo hay những sự kiện lớn lao, mà chính là hình tượng người anh hùng. Đó là những con người mang sức mạnh phi thường, gắn liền với những chiến công hiển hách, đồng thời thể hiện ước mơ, lí tưởng và khát vọng của cả cộng đồng. Chính vì vậy, việc tìm hiểu hình tượng người anh hùng trong thần thoại và sử thi giúp ta hiểu rõ hơn về thế giới tinh thần của con người thời cổ đại cũng như những giá trị bền vững của văn hóa dân tộc.

2. Nội dung nghiên cứu

Nhân vật anh hùng trong thần thoại và sử thi trước hết hấp dẫn bởi nguồn gốc và sức mạnh đặc biệt. Trong thần thoại, các nhân vật thường có nguồn gốc thần linh hoặc mang yếu tố siêu nhiên, như Thần Trụ Trời, Sơn Tinh,… Những nhân vật này sở hữu sức mạnh to lớn, có thể tạo lập hoặc biến đổi thế giới, qua đó giải thích các hiện tượng tự nhiên. Trong khi đó, nhân vật anh hùng trong sử thi tuy gần gũi hơn với con người nhưng vẫn mang tầm vóc phi thường. Chẳng hạn, Đăm Săn trong sử thi Tây Nguyên hiện lên với sức mạnh vượt trội, có thể chiến thắng kẻ thù và bảo vệ buôn làng. Sự kết hợp giữa yếu tố con người và yếu tố phi thường đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho hình tượng này.

Bên cạnh đó, hành động và sứ mệnh của người anh hùng cũng là yếu tố quan trọng làm nên giá trị của thần thoại và sử thi. Các nhân vật anh hùng thường thực hiện những nhiệm vụ lớn lao như chinh phục thiên nhiên, tiêu diệt quái vật, mở mang đất đai hoặc bảo vệ cộng đồng. Những hành động này không chỉ mang tính cá nhân mà còn gắn liền với lợi ích chung của cả cộng đồng. Vì vậy, người anh hùng không chỉ đại diện cho bản thân mà còn là biểu tượng của sức mạnh tập thể, của tinh thần đoàn kết và ý chí vươn lên của con người thời cổ.

Một điểm đáng chú ý khác là hình tượng người anh hùng phản ánh rõ nét quan niệm và khát vọng của con người. Trong thần thoại, con người gửi gắm ước mơ chinh phục thiên nhiên, lí giải thế giới. Trong sử thi, người anh hùng lại thể hiện khát vọng về sức mạnh, danh dự và sự phát triển của cộng đồng. Những chiến công của họ không chỉ mang ý nghĩa chiến thắng mà còn là biểu hiện của niềm tin vào khả năng của con người. Qua đó, ta thấy được tinh thần lạc quan, ý chí mạnh mẽ và niềm tin vào tương lai của người xưa.

Về mặt nghệ thuật, hình tượng người anh hùng được xây dựng bằng nhiều thủ pháp đặc sắc. Các chi tiết thường mang tính phóng đại, kì vĩ nhằm làm nổi bật sức mạnh và tầm vóc của nhân vật. Ngôn ngữ trong thần thoại và sử thi giàu hình ảnh, giàu nhịp điệu, tạo nên sự trang trọng và hào hùng. Bên cạnh đó, không gian và thời gian trong các tác phẩm thường mang tính ước lệ, mở rộng đến tầm vũ trụ, góp phần nâng cao tầm vóc của nhân vật. Chính những yếu tố nghệ thuật này đã làm cho hình tượng người anh hùng trở nên sống động và có sức lan tỏa mạnh mẽ.

3. Kết luận

Có thể thấy, hình tượng người anh hùng trong thần thoại và sử thi không chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng mà còn là kết tinh của những giá trị tinh thần sâu sắc của con người thời cổ đại. Việc tìm hiểu hình tượng này không chỉ giúp ta hiểu rõ hơn về văn học dân gian mà còn giúp ta nhận ra những bài học ý nghĩa về ý chí, khát vọng và trách nhiệm đối với cộng đồng. Trong bối cảnh hiện đại, những giá trị ấy vẫn còn nguyên ý nghĩa, góp phần nuôi dưỡng lí tưởng sống và tinh thần vươn lên của mỗi con người.

Cách 3

Tìm hiểu hình tượng người anh hùng trong sử thi Hi Lạp và sử thi Tây Nguyên

1. Mở đầu

Sau khi học các đoạn trích sử thi như Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác và Đăm Săn đi bắt Nữ thần Mặt Trời, em đặc biệt hứng thú với hình tượng người anh hùng trong sử thi. Dù thuộc những nền văn hóa khác nhau nhưng các nhân vật anh hùng đều có nhiều điểm tương đồng thú vị. Vì vậy, em thực hiện báo cáo nghiên cứu với đề tài: “Tìm hiểu hình tượng người anh hùng trong sử thi Hi Lạp và sử thi Tây Nguyên”.

2. Nội dung nghiên cứu

a. Người anh hùng trong sử thi Hi Lạp

Trong sử thi Hi Lạp, tiêu biểu là nhân vật Héc-to trong I-li-át, người anh hùng hiện lên với sức mạnh, lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm lớn lao. Héc-to chiến đấu để bảo vệ thành Tơ-roa, bảo vệ gia đình và nhân dân của mình.

Dù biết trước cái chết đang chờ đợi, Héc-to vẫn ra trận vì danh dự và nghĩa vụ. Điều đó thể hiện lí tưởng sống cao đẹp của người anh hùng thời cổ đại.

b. Người anh hùng trong sử thi Tây Nguyên

Trong sử thi Tây Nguyên, đặc biệt là sử thi Ê-đê Đăm Săn, nhân vật anh hùng cũng được ca ngợi bởi sức mạnh phi thường và khát vọng xây dựng buôn làng giàu mạnh.

Đăm Săn chiến đấu để bảo vệ danh dự, mở rộng buôn làng và mang lại cuộc sống tốt đẹp cho cộng đồng. Nhân vật mang vẻ đẹp khỏe khoắn, gần gũi với núi rừng Tây Nguyên.

c. Điểm giống và khác nhau

Người anh hùng trong hai nền sử thi đều có sức mạnh lớn lao, lòng dũng cảm và ý thức bảo vệ cộng đồng. Họ đại diện cho khát vọng và lí tưởng của dân tộc mình.

Tuy nhiên, người anh hùng Hi Lạp thường mang vẻ đẹp lí tưởng, gắn với chiến tranh và danh dự cá nhân, còn người anh hùng Tây Nguyên gần gũi với đời sống cộng đồng, gắn bó với thiên nhiên và buôn làng.

3. Kết luận

Qua quá trình nghiên cứu, em nhận thấy hình tượng người anh hùng là nét đẹp chung của nhiều nền văn hóa trên thế giới. Dù ở Hi Lạp cổ đại hay Tây Nguyên Việt Nam, người anh hùng đều tượng trưng cho sức mạnh, lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Việc tìm hiểu các sử thi giúp em hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và vẻ đẹp tinh thần của con người thời cổ.

Đề 3: Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thoái quen hoặc quan niệm mà bạn cho là không phù hợp với chuẩn mực chung mà cộng đồng tạo dựng

Bài làm tham khảo:

“Biết cách học là đủ chứng tỏ bạn thông thái”. Quả đúng là như vậy, phương pháp học tập đúng đắn sẽ tạo nên hiệu quả tích cực. Học tập là nhiệm vụ của học sinh. Để duy trì thành tích học tập tốt, bên cạnh việc chăm chú nghe giảng, học tập trên lớp, thời gian tự học thông qua làm bài tập về nhà cũng vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn các học sinh có thói quen không làm bài tập ở nhà.

Vậy bạn có biết tại sao học sinh chúng ta ngày càng lười làm bài tập không? Với tôi, tôi cảm thấy bài tập về nhà rất khó và làm tốn rất nhiều thời gian, vì vậy tôi thường trì hoãn việc làm bài của mình. Vậy còn các bạn thì sao? Nhiều học sinh cho rằng học tập là một nhiệm vụ bắt buộc nên luôn thực hiện nó một cách đối phó. Cũng có nhiều học sinh cho rằng thời gian học tập trên lớp là đủ và không muốn phải tiếp tục học khi về nhà. Và cũng có những học sinh cảm thấy áp lực trong học tập, chán ghét và sợ hãi việc học. Đó là những lí do hình thành thói quen không làm bài tập về nhà ở phần lớn học sinh hiện nay. Sau mỗi buổi học trên lớp, giáo viên thường giao cho học sinh một số câu hỏi bài tập để củng cố thêm kiến thức. Tuy nhiên, chỉ cần bước chân ra khỏi lớp học, đôi khi chúng ta sẽ quên ngay mọi lời giáo viên nói. Và khi trở về nhà, chúng ta bị thu hút bởi những cuộc vui, bởi những trò chơi điện tử hay đơn giản là vì lười nên không muốn làm gì cả. Thói quen làm bài tập ở nhà của học sinh hiện nay chủ yếu là đối phó. Chúng ta thường tìm lời giải trên mạng rồi chép lại mang đến lớp nộp để giáo viên kiểm tra mà không hề tự cố gắng làm bài. Hoặc chăm hơn một chút, có những học sinh sẽ tự ngồi làm bài tập về nhà nhưng chỉ làm một cách qua loa, không đầu tư nhiều thời gian và công sức. Cũng có những bạn sẽ không làm ở nhà mà đến lớp, sát giờ học mở vở ra mới nhận ra có bài tập và vội vàng làm hoặc sẽ mượn bài của các bạn trong lớp chép. Và cũng sẽ có những bạn không quan tâm đến việc có bài tập, không làm và đến lớp học với một cái đầu trống rỗng. Có lẽ những biểu hiện trên đều đã từng xuất hiện trong chính chúng ta ít nhất một lần trong đời.

Không làm bài tập ở nhà là một thói quen xấu. Vậy nếu không thể từ bỏ thói quen ấy, điều gì sẽ xảy ra? Chắc hẳn chúng ta đều biết bất kì thói quen xấu nào cũng hình thành nên những tính cách xấu. Nếu không làm bài tập ở nhà dần trở thành một thói quen, chúng ta sẽ trở thành một con người lười biếng, ì trệ, luôn phụ thuộc vào người khác. Không chỉ trong học tập mà trong bất kì công việc nào của cuộc sống, thói quen trì hoãn sẽ khiến ta không bao giờ hoàn thành được điều mình mong muốn. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Học với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”.Câu nói ấy đến nay vẫn còn nguyên những giá trị. Học tập và tiếp nhận lí thuyết ở trên lớp thôi chưa đủ, quan trọng chúng ta cần phải biết vận dụng những kiến thức được học vào thực hành làm bài tập và áp dụng trong cuộc sống. Tự mình hoàn thành bài tập ở nhà chính là một cách giúp chúng ta rèn luyện thực hành. Nhờ đó, kiến thức tiếp thu được ở trên lớp sẽ được hiểu sâu và kĩ hơn. Ngược lại, nếu không làm bài tập ở nhà, kiến thức chúng ta tiếp thu sẽ nhanh chóng bị lãng quên, ảnh hưởng rất lớn đến kết quả học tập. Việc hằng ngày đến lớp mượn vở bạn bè để chép đôi khi còn gây phiền hà với bạn bè xung quanh, đánh mất niềm tin ở bạn bè. Hơn nữa, nếu tất cả các học sinh đều không cố gắng ôn luyện làm bài tập, giáo viên sẽ không thể có những bài học hiệu quả. Việc thiếu ý thức làm bài tập ở nhà của học sinh không chỉ khiến bố mẹ buồn phiền mà thầy cô, nhà trường cũng vô cùng lo lắng.

Không làm bài tập ở nhà đang dần trở thành một thói quen xấu có ở mọi học sinh. Vậy chúng ta cần làm gì để loại bỏ thói quen ấy? Chúng ta biết rằng để từ bỏ một thói quen không phải là công việc dễ dàng. Vì vậy, hãy bắt đầu rèn luyện từ những điều nhỏ nhất. Trước hết, bạn hãy thiết kế cho mình một thời gian biểu hợp lý. Đối với bài tập về nhà, bạn đừng để khi hôm sau có tiết thì hôm nay mới làm, hãy hoàn thành nó vào ngay buổi tối mà các bạn học môn đó. Bởi đó là lúc kiến thức của bạn đang được lưu trữ tốt nhất và việc làm bài tập sẽ khiến bạn nhớ bài lâu hơn, học tập hiệu quả hơn. Như vậy, khi đến tiết học sau, bạn có thể chủ động và tự tin đến lớp khi tất cả các bài tập đã được hoàn thành. Bạn hãy tự tạo cho mình một không gian học tập hiệu quả bằng cách tách biệt với các thiết bị di động, những thứ có thể làm mình bị sao nhãng, ảnh hưởng. Trong một buổi tối, bạn có thể dành ra 1-2 tiếng để tự học và đặt thời gian nghỉ giữa giờ khoảng 10-15 phút. Với những bài tập khó, bạn có thể nhắn tin nhờ thầy cô hướng dẫn hoặc trao đổi với bạn bè. Một cách học hiệu quả đó chính là chúng ta học nhóm cùng với bạn bè của mình. Như vậy bạn vừa có thể tiếp thu kiến thức từ bạn bè, vừa có thể tự rèn luyện bản thân, nhận ra được những nhược điểm của mình và tìm cách khắc phục. Thay vì để bố mẹ, thầy cô nhắc nhở làm bài tập, chúng ta nên chủ động và tự giác hoàn thành công việc của mình. Bởi học tập là nghĩa vụ của học sinh, chúng ta phải có trách nhiệm với cuộc sống của chính mình. Tuy nhiên, đừng nghĩ việc hoàn thành bài tập ở nhà như một trách nhiệm nặng nề, hãy nghĩ đó là quá trình bạn đang hoàn thiện mình. Kiến thức khi chúng ta tự học và chủ động tiếp nhận là những kiến thức được chúng ta lưu giữ lâu và hiệu quả nhất.

Có thể các bạn sẽ cho rằng thời gian học ở trên lớp là quá nhiều vậy còn học ở nhà làm gì? Hoặc các bạn sẽ cảm thấy việc học và làm bài tập liên tục như vậy sẽ giống như một con “mọt sách”. Cũng có những bạn cho rằng giáo viên giao quá nhiều bài tập khiến chúng ta cảm thấy áp lực và sợ hãi việc học. Những điều các bạn thắc mắc đều hợp lý với tâm lý của phần lớn học sinh hiện nay. Vậy bạn thử nghĩ mà xem, nếu một ngày giáo viên không giao cho các bạn những bài tập ôn luyện, nếu một ngày bạn đã lãng quên hoàn toàn việc tự học ở nhà và nếu một ngày, kiến thức của tất cả học sinh đều chỉ phụ thuộc vào những giờ phút học ít ỏi trên lớp, điều gì sẽ xảy ra? Kiến thức đến với con người nếu không được ôn tập và rèn luyện sẽ nhanh chóng tan biến. Như vậy, làm sao những học sinh có thể nắm vững tri thức để cống hiến cho cộng đồng? Làm sao nền giáo dục có thể phát triển? Làm sao con người và xã hội mới có thể trở nên văn minh? Việc không làm bài tập ở nhà có thể thấy chỉ là một thói quen rất nhỏ nhưng nếu không tìm cách từ bỏ, nó sẽ làm ảnh hưởng đến tính cách con người cũng như trình độ phát triển của xã hội. Tuy nhiên, cũng cần nhận thấy rằng hệ thống giáo dục cần đổi mới phương pháp giao bài tập để học sinh cảm thấy hứng thú hơn với việc học. Thay vì giao bài tập về nhà, giáo viên có thể giao nhiệm vụ chuẩn bị kiến thức cho buổi học sau. Như vậy, học sinh sẽ có được tâm thế chủ động hơn khi đến lớp. Thay vì giao những bài tập viết, giáo viên có thể giao học sinh những bài tập thực hành, làm việc theo nhóm để học sinh phát huy khả năng tư duy, sáng tạo. Như vậy, dù học tập theo hình thức nào, ý thức tự giác, chủ động của học sinh vẫn luôn là yếu tố vô cùng quan trọng.

Nếu có thể từ bỏ thói quen không làm bài tập ở nhà, chắc chắn bạn sẽ đạt được kết quả học tập mong muốn và theo đuổi được ước mơ của mình. Hãy rèn luyện cho bản thân sự tự giác, chủ động không chỉ trong học tập mà còn trong mọi mặt đời sống.

Cách 2

Trong đời sống hằng ngày, ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là tấm gương phản chiếu văn hóa và nhân cách của mỗi con người. Tuy nhiên, không khó để bắt gặp tình trạng nói tục, chửi bậy xuất hiện trong giao tiếp, đặc biệt ở một bộ phận giới trẻ. Nhiều người coi đó là cách thể hiện cá tính, sự “thẳng thắn” hay thậm chí là để hòa nhập với bạn bè. Thế nhưng, xét một cách nghiêm túc, đây là một thói quen không phù hợp với chuẩn mực văn hóa chung và cần được từ bỏ.

Trước hết, nói tục, chửi bậy làm giảm giá trị của bản thân người nói. Một người có thể rất thông minh, năng động, nhưng chỉ cần sử dụng ngôn từ thiếu chuẩn mực, ấn tượng ban đầu trong mắt người khác sẽ trở nên tiêu cực. Ngôn ngữ thô tục khiến người nghe cảm thấy khó chịu, thậm chí bị xúc phạm, từ đó ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội. Trong môi trường học đường hay công việc, việc sử dụng lời lẽ không phù hợp còn có thể khiến người nói mất đi những cơ hội quan trọng.

Không chỉ dừng lại ở cá nhân, thói quen này còn tác động tiêu cực đến cộng đồng. Khi lời nói thiếu văn hóa trở nên phổ biến, nó dần làm “ô nhiễm” môi trường giao tiếp chung, khiến chuẩn mực ứng xử bị hạ thấp. Đặc biệt, đối với trẻ em và những người đang trong quá trình hình thành nhân cách, việc thường xuyên tiếp xúc với ngôn ngữ tiêu cực sẽ dễ dẫn đến việc bắt chước và hình thành thói quen xấu. Một cộng đồng văn minh không thể tồn tại nếu thiếu đi sự tôn trọng trong lời nói.

Một số người cho rằng nói tục chỉ là thói quen nhỏ, không gây hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, chính những “thói quen nhỏ” lại góp phần hình thành nên nhân cách và văn hóa ứng xử của mỗi người. Thay vì sử dụng lời lẽ thô tục, chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn cách diễn đạt khác phù hợp hơn mà vẫn thể hiện được cảm xúc của mình. Việc kiểm soát ngôn ngữ không phải là sự gò bó, mà là biểu hiện của sự trưởng thành và tự trọng.

Để từ bỏ thói quen nói tục, trước hết mỗi người cần ý thức được tác hại của nó và chủ động điều chỉnh hành vi của mình. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng cần định hướng, giáo dục về văn hóa giao tiếp ngay từ sớm. Quan trọng hơn, mỗi cá nhân nên xây dựng cho mình một môi trường giao tiếp lành mạnh, nơi những lời nói tích cực được khuyến khích và lan tỏa.

Tóm lại, nói tục, chửi bậy là một thói quen không phù hợp với chuẩn mực văn hóa của cộng đồng và cần được loại bỏ. Việc thay đổi có thể bắt đầu từ những điều nhỏ nhất trong lời nói hằng ngày, nhưng ý nghĩa mà nó mang lại lại vô cùng lớn lao. Khi mỗi người biết trân trọng ngôn ngữ của mình, chúng ta sẽ góp phần xây dựng một xã hội văn minh, lịch sự và giàu giá trị nhân văn hơn.

Cách 3

Hãy từ bỏ thói quen nghiện điện thoại

Trong cuộc sống hiện đại, điện thoại thông minh đã trở thành một phần quen thuộc đối với mỗi người. Tuy nhiên, nhiều người hiện nay đang quá phụ thuộc vào điện thoại và mạng xã hội. Theo em, nghiện điện thoại là một thói quen không tốt cần được thay đổi càng sớm càng tốt.

Nghiện điện thoại là tình trạng dành quá nhiều thời gian cho việc sử dụng điện thoại như lướt mạng xã hội, chơi game hoặc xem video mà quên mất học tập, công việc và các mối quan hệ xung quanh. Hiện nay, không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều bạn trẻ cầm điện thoại mọi lúc mọi nơi, kể cả khi ăn uống, học tập hay trò chuyện với gia đình.

Thói quen này gây ra rất nhiều tác hại. Trước hết, nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Việc nhìn màn hình quá lâu dễ gây mỏi mắt, mất ngủ và giảm khả năng tập trung. Bên cạnh đó, nghiện điện thoại còn khiến kết quả học tập sa sút vì mất nhiều thời gian vô ích.

Không chỉ vậy, điện thoại còn làm con người xa cách nhau hơn. Nhiều người ngồi cạnh nhau nhưng lại chỉ chăm chú vào màn hình mà quên trò chuyện trực tiếp. Điều đó khiến các mối quan hệ trở nên lạnh nhạt và thiếu sự gắn kết.

Để từ bỏ thói quen này, mỗi người cần biết sử dụng điện thoại hợp lí. Chúng ta nên giới hạn thời gian dùng mạng xã hội, dành nhiều thời gian hơn cho học tập, thể thao và giao tiếp với gia đình, bạn bè. Ngoài ra, mỗi người cần rèn luyện ý thức tự chủ để không phụ thuộc vào điện thoại.

Điện thoại thông minh mang lại nhiều tiện ích nhưng nếu lạm dụng sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực. Vì vậy, hãy sử dụng điện thoại một cách khoa học để cuộc sống trở nên ý nghĩa và tích cực hơn.

3. Nói và nghe

Nội dung 1: Thảo luận về một vấn đề đời sống hoặc văn học có nhiều ý kiến khác nhau do các bạn tự chọn, dựa trên những hiểu biết và trải nghiệm riêng của mình (chú ý sử dụng kết hợp phương thức ngôn ngữ và phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ).

Trả lời:

Có thể thảo luận một số vấn đề:

- Chủ đề đời sống:

+ Kiểm tra bài cũ

+ Đi làm thêm ở giới trẻ

- Chủ đề văn học:

+ Những tác phẩm ra đời từ lâu so với ngày nay

+ Những tác phẩm nước ngoài

Cách 2

Có nên đánh giá một con người qua thành tích học tập?

Trong đời sống học đường hiện nay, việc đánh giá một con người thông qua thành tích học tập là vấn đề gây nhiều tranh luận. Có ý kiến cho rằng điểm số phản ánh năng lực và sự nỗ lực, từ đó có thể dùng làm thước đo để nhìn nhận một người. Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng cách đánh giá này phiến diện, chưa phản ánh đầy đủ giá trị và phẩm chất của mỗi cá nhân. Từ trải nghiệm học tập của bản thân, tôi cho rằng không nên đánh giá một con người chỉ dựa vào thành tích học tập.

Trước hết, không thể phủ nhận rằng thành tích học tập có ý nghĩa nhất định. Điểm số phần nào thể hiện mức độ hiểu bài, ý thức học tập và sự cố gắng của học sinh. Trong nhiều trường hợp, đó là căn cứ để xét tuyển, khen thưởng hay đánh giá quá trình rèn luyện. Tuy nhiên, nếu tuyệt đối hóa vai trò của điểm số thì sẽ dẫn đến cách nhìn nhận một chiều. Một học sinh đạt điểm cao chưa chắc đã có đầy đủ kĩ năng sống, khả năng giao tiếp hay tinh thần hợp tác – những yếu tố rất quan trọng trong cuộc sống.

Bên cạnh đó, mỗi người có những năng lực và thế mạnh riêng, không phải ai cũng phù hợp với cách đánh giá thông qua bài kiểm tra hay thi cử. Có những bạn học không quá nổi bật về điểm số nhưng lại có tài năng trong nghệ thuật, thể thao hoặc khả năng sáng tạo, tổ chức rất tốt. Nếu chỉ nhìn vào bảng điểm, chúng ta sẽ dễ bỏ qua những giá trị đáng quý ấy. Thực tế cho thấy, thành công trong cuộc sống không chỉ phụ thuộc vào kiến thức sách vở mà còn đến từ thái độ, kĩ năng và bản lĩnh của mỗi người.

Ngoài ra, việc quá coi trọng thành tích học tập còn có thể tạo ra áp lực lớn đối với học sinh. Nhiều bạn vì sợ bị đánh giá thấp mà học tập trong trạng thái căng thẳng, thậm chí mất đi niềm vui khám phá tri thức. Điều này đi ngược lại mục tiêu giáo dục toàn diện, khi việc học không còn là quá trình phát triển bản thân mà trở thành cuộc chạy đua điểm số.

Để đánh giá một con người một cách toàn diện, chúng ta cần kết hợp nhiều yếu tố khác nhau như phẩm chất đạo đức, kĩ năng sống, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng với cuộc sống. Trong giao tiếp hằng ngày, không chỉ lời nói mà cả thái độ, cử chỉ, cách ứng xử (những yếu tố phi ngôn ngữ) cũng góp phần thể hiện giá trị của mỗi cá nhân. Một người biết lắng nghe, tôn trọng người khác, có thái độ tích cực sẽ luôn được đánh giá cao, dù điểm số của họ không phải là nổi bật nhất.

Tóm lại, thành tích học tập chỉ là một trong nhiều tiêu chí để nhìn nhận một con người, không nên xem đó là thước đo duy nhất. Việc đánh giá cần toàn diện và linh hoạt hơn, để mỗi người đều có cơ hội phát huy thế mạnh của mình. Khi thay đổi cách nhìn nhận này, chúng ta sẽ góp phần xây dựng một môi trường học tập tích cực, nhân văn và công bằng hơn.

Cách 3

Đề tài: Có nên cho học sinh sử dụng điện thoại trong trường học?

Kính thưa thầy cô và các bạn!

Ngày nay, điện thoại thông minh đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống. Tuy nhiên, việc học sinh sử dụng điện thoại trong trường học vẫn là vấn đề gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Có người cho rằng nên cấm hoàn toàn để tránh xao nhãng việc học, nhưng cũng có ý kiến cho rằng điện thoại nếu được sử dụng hợp lí sẽ mang lại nhiều lợi ích. Theo em, học sinh nên được sử dụng điện thoại trong trường học nhưng cần có sự quản lí và định hướng đúng đắn.

Trước hết, điện thoại thông minh hỗ trợ học tập rất hiệu quả. Học sinh có thể tra cứu tài liệu, tìm kiếm thông tin nhanh chóng, sử dụng các ứng dụng học tập hoặc tham gia những lớp học trực tuyến. Trong nhiều giờ học, giáo viên còn yêu cầu học sinh sử dụng điện thoại để làm bài tập nhóm, quét mã QR hoặc tìm hiểu kiến thức mở rộng. Điều đó cho thấy điện thoại không chỉ là công cụ giải trí mà còn có thể trở thành phương tiện học tập hữu ích.

Bên cạnh đó, điện thoại còn giúp học sinh liên lạc với gia đình khi cần thiết, đặc biệt trong những tình huống khẩn cấp. Ngoài ra, việc sử dụng điện thoại hợp lí cũng giúp học sinh rèn luyện kĩ năng công nghệ – một yêu cầu quan trọng trong thời đại số hiện nay.

Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể phủ nhận mặt tiêu cực của điện thoại. Nhiều học sinh mải chơi game, lướt mạng xã hội, xem video trong giờ học dẫn đến mất tập trung, kết quả học tập giảm sút. Thậm chí, việc lạm dụng điện thoại còn ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng giao tiếp trực tiếp.

Theo em, thay vì cấm hoàn toàn, nhà trường và gia đình nên hướng dẫn học sinh sử dụng điện thoại đúng mục đích. Chẳng hạn, học sinh chỉ nên dùng điện thoại khi phục vụ học tập hoặc có sự cho phép của giáo viên. Đồng thời, mỗi học sinh cũng cần nâng cao ý thức tự giác để không bị phụ thuộc vào thiết bị công nghệ.

(Ánh mắt hướng về người nghe, giọng nói rõ ràng, kết hợp cử chỉ tay nhẹ nhàng khi nêu luận điểm.)

Tóm lại, điện thoại thông minh vừa có lợi ích vừa có tác hại. Điều quan trọng không nằm ở việc cấm hay không cấm, mà là cách mỗi người sử dụng nó như thế nào. Nếu biết sử dụng hợp lí, điện thoại sẽ trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho học tập và cuộc sống.

Xin cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe!

Nội dung 2: Giới thiệu và đánh giá về một tác phẩm văn học theo danh mục được gợi ý trong các phần Củng cố, mở rộng sau mỗi bài học

* Bài tham khảo:

Kính chào thầy cô và các bạn. Tôi tên là............học sinh.........trường.........

Trước một tác phẩm truyện, mỗi người đọc có thể có những cảm nhận, quan điểm riêng biệt, những đánh giá về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm đó. Đến với bài nói ngày hôm nay tôi xin giới thiệu, đánh giá về nội dung, nghệ thuật sử thi “Ra-ma-ya-na” và đoạn trích Ra-ma buộc tội của Ấn Độ.

Tên gọi Ramayaṇa là một từ ghép tatpurusha của Rama và ayana "đi đến, tiến đến", được dịch ra là "những cuộc du hành của Rama". Ramayaṇa bao gồm 24.000 câu thơ đôi trong bảy tập và kể về câu chuyện của một hoàng tử, Rama của xứ Ayodhya, vợ là Sita bị bắt đi bởi vua quỷ (Rakshasa) vua xứ Lanka, Ravana. Trong dạng hiện tại của nó, Valmiki Ramayana có niên đại có thể từ 500 TCN đến 100 TCN. Ramayana ngợi ca chiến công và đề cao đạo đức của hoàng tử Rama, ca ngợi mối tình chung thuỷ của nàng Sita, đồng thời phản ánh sự phát triển của xã hội người Arian. Tuy là một tác phẩm ca ngợi đẳng cấp quý tộc vũ sĩ nhưng đã khắc họa được những gương mặt có tâm hồn trong sáng. Rama là nhân vật lý tưởng kiểu mẫu của đạo Hindu(nhưng lại là hình mẫu của tư tưởng trọng nam khinh nữ, quan trọng trinh tiết, ép vợ nhảy vào lửa để chứng minh trong sạch và cũng là biểu tượng của việc coi trọng danh dự hơn tính mạng người thân của đạo Hindu), của đẳng cấp vương công quý tộc đồng thời là khát vọng của nhân dân về một vị minh quân, một anh hùng tài ba, đức độ, đem lại hạnh phúc cho xã hội. Xita thánh thiện, là mẫu người phụ nữ Ấn Độ cổ đại, một người vợ tiết hạnh, một người con gái nhân hậu, quả quyết, hi sinh quên mình. Tướng khỉ Hanuman có trái tim nóng bỏng nhiệt tình, là hoá thân của lực lượng quần chúng nhân dân làm hậu thuẫn cho những anh hùng chiến đấu cho tự do và công lý, giải phóng bảo vệ đất nước.. Tác phẩm cũng đã nêu bật được khát vọng chiến thắng cái ác, đem lại nguồn an ủi cho quần chúng nhân dân bị áp bức, do đó được nhân dân rất ưa chuộng. Vì thế, những câu chuyện và những nhân vật trong Ramayana đã được nhiều văn nghệ sĩ khắc họa trong thơ ca và trong các công trình mỹ thuật - điêu khắc ở Ấn Độ và các nước Đông Nam Á.

Đặc điểm nổi bật khiến Ramayana sống mãi trong lòng người đọc là sức gợi cảm của nó, với sự kết hợp của yếu tố tưởng tượng kì ảo và việc phản ánh hiện thực khách quan, nét hoang đường kì ảo và việc miêu tả tính cách con người trần tục, những cảnh oai hùng và những cảnh bi tráng. Ramayana đã song hành cùng lịch sử dân tộc Ấn Độ dẫu qua nhiều sự gọt giũa của các thi sĩ vô danh, qua nhiều lời kể của các nghệ nhân dân gian, song vẫn là tiếng ca bất hủ về lòng hướng thiện, tư tưởng yêu hòa bình, đề cao sự công bình bác ái; với những triết lý mang tầm nhân loại có giá trị cho muôn đời: lẽ hài hòa, bổn phận, khát vọng.

Đoạn trích Rama buộc tội nằm ở khúc ca thứ 6 chương 79 và được chia làm hai đoạn. Đoạn một nói lên cơn giân dữ và diễn biến tâm trạng của Rama và đoạn còn lại nêu được diễn biến tâm trạng của Xita muốn tự khẵng định bản thân mình trong sạch khi bước lện dàn hỏa thiêu. Đầu tiên ta phải nói tới thái độ của Rama khi gặp lại Xita. Một thái độ hết sức lạnh lùng, dửng dưng, xa cách. Đây là một thái độ không bình thường ở chỗ lẽ thường, sau một thời gian xa cách, gặp lại vợ, Rama phải vui mừng, hạnh phúc… trước đó, Rama đã bất chấp gian khổ, băng rừng vượt suối để tìm Xita, nhưng tại sao khi gặp lại Rama lại không hề có cảm giác với Xita? Có lẽ vì quá yêu thương Xita và đau nhói khi nghĩ rằng Xita đã đánh mất trinh tiết của mình vào tay ác quỷ. Cơn ghen của Rama trước hết được bắt nguồn từ một tình yêu mãnh liệt đối với Xita: "Thấy người đẹp khuôn mặt bông sen với những cuộn tóc lượn sóng đứng trước mặt mình, lòng Rama đau như cắt". Khi Xita chuẩn bị bước lên giàn hoả thiêu, sắc mặt Rama "khủng khiếp như thần chết", chàng "dán mắt xuống đất" không dám nhìn Xita. Cái khác thường là ở chỗ, cơn ghen của chàng gắn liền với danh dự, bổn phận của một quý tộc: "Để trả thù sự lăng nhục, ta đã làm những gì mà một con người phải làm…phải biết chắc điều này, chẳng phải là vì nàng mà ta đã đạt tới chỗ kết thúc chiến tranh…ta làm như thế là vì nhân phẩm của ta, để xoá bỏ vết ô nhục vì uy tín và danh dự của dòng họ lừng lẫy tiếng tăm của mình…". Đặc sắc của nghệ thuật thể hiện tâm trạng nhân vật là ở chỗ tác giả đã đặt nhân vật vào một tình thế đầy mâu thuẫn – mâu thuẫn giữa tình yêu cá nhân và bổn phận, danh dự của một quý tộc. Rama đã đặt danh dự của một quý tộc lên trên tình yêu, đặt cái chung lên cái riêng. Mọi hành động của chàng đều vì bổn phận: “Ta đã làm tròn lời hứa, và bây giờ ta không còn vướng mắc với chính mình. Thái độ của Rama khi Xita bước lên giàn lửa thiêu không nói một lời, Rama tỏ thái độ kiên quyết, dám hy sinh tình yêu để bảo vệ danh dự. Nhìn vào thái độ cử chỉ của chàng “Rama vẫn ngồi, mắt dán xuống đất lúc đó mon chàng khủng khiếp như thần chết vậy”. Như vậy, coi trọng danh dự, hành động vì danh dự là một phẩm nổi bật của Rama. Và đó cũng là phẩm chất lý tưởng của người anh hùng và đó cũng là tính chất cộng đồng trong sử thi cổ đại.

Điều thứ hai là diễn biến tâm trạng của Xita. Trước lời buộc tội của Rama, Xita mở tròn xoe đôi mắt đầm đìa giọt lệ…đau đớn đến nghẹt thở, như một giây leo bị vòi voi quật nát. Xita xấu hổ cho số kiếp của nàng, và nàng muốn tự chôn vùi cả hình hài của mình. Những lời của Rama xuyên vào trái tim nàng như một mũi tên…nước mắt nàng đổ ra như suối…Vì Rama buộc tội nàng trước đám đông – Xita bị đẩy vào một tình huống bi kịch, tuyệt. Trước những lời buộc tội của Rama, Xita tìm cách thuyết phục, giãi bày nỗi niềm, hi vọng Rama sẽ hiểu mình. Xita nói trong nước mắt: "Thiếp đâu phải là…". Đó là những lời giãi bày gan ruột, vừa có lý, vừa có tình. Nhưng những lời giãi bày của Xita không làm cho Rama thay đổi. Xita rơi vào tình thế tuyệt vọng. Trong hoàn cảnh đó, Xita đã lựa chọn cái chết để chứng minh cho sự trong sáng, thuỷ chung của mình. Sự lựa chọn của Xita là một sự lựa chọn dũng cảm, được bắt nguồn từ niềm tin vào phẩm hạnh của mình. Đó là sự lựa chọn giữa sống và chết, còn và mất, danh dự và nhân phẩm của một người phụ nữ trước sự chứng kiến của cộng đồng. Những lời nàng nói với thần lửa Anhi như được cất lên từ sự đớn đau, tuyệt vọng và một niềm tin mãnh liệt vào lẽ phải. (Thần Lửa Anhi trong quan niệm của người Ấn Độ cổ đại là vị thần gần gũi, biểu tượng của công lý. Vì thế trước khi bước vào ngọn lửa, Xita xin thần Lửa Anhi chứng dám cho tấm lòng trinh bạch của mình: "Nếu con trước sau một lòng một dạ với Rama thì cúi đầu xin thần hãy tìm hết cách bảo vệ con. Rama đã coi một phụ nữ trinh tiết như một kẻ gian dối; nhưng nếu con trong trắng, xin thần Anhi phù hộ con". Và cuối cùng, tấm lòng trong sáng thuỷ chung của Xita đã được thần Lửa và cộng đồng chứng dám. Danh dự và nhân phẩm của nàng đã được bảo toàn. Như vậy, vẻ đẹp lý tưởng của Xita đã được hoàn thiện: Xita không chỉ có một tình yêu trong sáng thủy chung mà còn có một lòng dũng cảm để bảo vệ tình yêu. Vẻ đẹp lí tưởng đó của Xita chứa đựng một triết lí nhân sinh sâu sắc (người Ấn cho rằng, cuộc đời không phải là một sự phẳng lặng, yên ả, mà luôn tiềm ẩn những bất trắc. Chỉ có lòng dũng cảm mới giúp con người ta vượt qua được thử thách. Họ cho rằng, trong mọi chiến thắng, chiến thắng mình là chiến thắng vĩ đại nhất!). Đây chính là phẩm chất nổi bật của hình tượng Xita qua đoạn trích và cũng là một phẩm chất lý tưởng của người phụ nữ Ấn Độ cổ xưa. Cố nhiên, đây là vẻ đẹp lý tưởng theo quan niệm cộng đồng, do vậy phải được cộng đồng chứng dám và thừa nhận. Điều này cắt nghĩa vì sao khi Xita bước lên giàn hoả thiêu lại có đủ các thần linh trên trời, dưới đất, bè bạn , dân chúng chứng kiến.

Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật. Tính cách của Rama đó chính là trọng danh dự, hy sinh cả tình yêu. Còn về Xita, nàng đã chứng minh, khẳng định tấm lòng thuỷ chung nên đã hy sinh tình yêu. Cả hai đều hy sinh tình yêu để bảo vệ danh dự và nhân phẩm.Tác phẩm mang đậm đà tính giáo huấn, tính xung đột gắy gắt về đạo lý, tính đa dạng về hệ thống nhân vật. Như vậy, qua đoạn trích Rama buộc tội, ta đã hiểu được phần nào phẩm chất con người Ấn Độ trong xã hội cổ xưa. Tình yêu của họ thật thiêng liêng và cao quý biết chừng nào.

Cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe. Tôi rất vinh hạnh nếu được nghe chia sẻ giới thiệu, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của nhiều những tác phẩm truyện khác mà mọi người quan tâm.

Cách 2

Kính chào thầy cô và các bạn. Em tên là… học sinh lớp… trường…

Đối với mỗi tác phẩm văn học, mỗi người đọc đều có thể có những cảm nhận và cách đánh giá khác nhau về nội dung cũng như nghệ thuật. Trong bài nói hôm nay, em xin trình bày một số nhận xét và đánh giá về sử thi Ra-ma-ya-na của Ấn Độ, đặc biệt là đoạn trích Ra-ma buộc tội.

Ra-ma-ya-na là một trong những sử thi nổi tiếng nhất của văn học Ấn Độ cổ đại. Tên gọi “Ramayana” có nghĩa là “những cuộc phiêu lưu của Rama”. Tác phẩm gồm khoảng 24.000 câu thơ, chia thành bảy phần, kể về hành trình của hoàng tử Rama – người anh hùng xứ Ayodhya – trong quá trình cứu vợ là nàng Sita khỏi tay quỷ vương Ravana. Không chỉ ca ngợi chiến công và phẩm chất đạo đức của Rama, tác phẩm còn đề cao tình yêu thủy chung của Sita, đồng thời phản ánh đời sống và quan niệm xã hội của người Ấn Độ cổ đại.

Trong tác phẩm, Rama được xây dựng như một hình mẫu lý tưởng của người anh hùng: dũng cảm, tài năng, có tinh thần trách nhiệm và đặt danh dự lên trên hết. Tuy nhiên, nhân vật này cũng thể hiện rõ quan niệm xã hội thời bấy giờ, đặc biệt là tư tưởng coi trọng danh dự và trinh tiết. Bên cạnh đó, Sita hiện lên là hình tượng người phụ nữ lý tưởng: thủy chung, trong sáng, giàu đức hi sinh và lòng tự trọng. Nhân vật Hanuman – vị tướng khỉ trung thành – lại tượng trưng cho sức mạnh của quần chúng nhân dân, luôn đứng về phía chính nghĩa. Thông qua hệ thống nhân vật, tác phẩm thể hiện khát vọng chiến thắng cái ác, hướng tới công lý và cuộc sống tốt đẹp hơn.

Sức hấp dẫn của Ra-ma-ya-na còn nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố kì ảo và hiện thực. Những chi tiết hoang đường, tưởng tượng được đan xen với việc khắc họa tâm lí và tính cách con người, tạo nên những cảnh vừa hào hùng, vừa bi tráng. Chính vì vậy, tác phẩm không chỉ là câu chuyện giải trí mà còn chứa đựng những triết lí sâu sắc về cuộc sống, như tinh thần hướng thiện, đề cao công lí, lòng nhân ái và khát vọng hòa bình. Qua thời gian, Ra-ma-ya-na vẫn giữ được sức sống bền bỉ và trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều loại hình nghệ thuật khác.

Đoạn trích Ra-ma buộc tội là một trong những phần đặc sắc của sử thi, thể hiện rõ xung đột tâm lí giữa tình yêu cá nhân và danh dự. Khi gặp lại Sita sau bao gian khổ tìm kiếm, Rama không vui mừng như lẽ thường mà lại tỏ ra lạnh lùng, xa cách. Nguyên nhân của thái độ này xuất phát từ sự nghi ngờ và nỗi đau khi nghĩ rằng Sita đã không còn giữ được sự trong sạch. Cơn ghen của Rama không chỉ bắt nguồn từ tình yêu mà còn gắn liền với danh dự và bổn phận của một người thuộc tầng lớp quý tộc. Chàng sẵn sàng hi sinh tình cảm cá nhân để bảo vệ uy tín và danh dự của mình. Điều đó cho thấy một phẩm chất nổi bật của người anh hùng sử thi: luôn đặt cái chung và danh dự lên trên tình cảm riêng.

Trước lời buộc tội của Rama, Sita rơi vào trạng thái đau đớn và tuyệt vọng. Nàng cố gắng giãi bày, chứng minh sự trong sạch của mình nhưng không được chấp nhận. Bị dồn vào bước đường cùng, Sita đã lựa chọn bước lên giàn hỏa thiêu để chứng minh phẩm hạnh. Đây là hành động dũng cảm, thể hiện lòng tự trọng và niềm tin vào lẽ phải. Trước sự chứng giám của thần linh và cộng đồng, sự trong sạch của Sita được khẳng định, danh dự và nhân phẩm của nàng được bảo vệ. Qua đó, vẻ đẹp lý tưởng của người phụ nữ Ấn Độ cổ đại được thể hiện rõ nét: không chỉ thủy chung mà còn có ý chí mạnh mẽ để bảo vệ danh dự của mình.

Về nghệ thuật, đoạn trích đã thành công trong việc miêu tả tâm lí nhân vật, đặc biệt là sự giằng xé nội tâm của Rama và nỗi đau, lòng kiên định của Sita. Tác phẩm mang đậm tính giáo huấn, thể hiện những xung đột đạo lí sâu sắc, đồng thời xây dựng hệ thống nhân vật phong phú, giàu ý nghĩa biểu tượng. Qua đó, người đọc có thể hiểu rõ hơn về quan niệm đạo đức, lối sống và tâm hồn của con người Ấn Độ cổ đại.

Tóm lại, Ra-ma-ya-na nói chung và đoạn trích Ra-ma buộc tội nói riêng không chỉ là những tác phẩm văn học có giá trị nghệ thuật cao mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Việc tìm hiểu tác phẩm giúp chúng ta mở rộng hiểu biết về văn hóa thế giới, đồng thời nhận ra những giá trị bền vững của con người như tình yêu, danh dự và lòng dũng cảm.

Em xin chân thành cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe.

Cách 3

Giới thiệu và đánh giá đoạn trích “Ra-ma buộc tội”

Kính thưa thầy cô và các bạn!

Hôm nay, em xin giới thiệu và đánh giá đoạn trích Ra-ma buộc tội trích trong sử thi Ra-ma-ya-na của Van-mi-ki.

Đây là một trong những sử thi nổi tiếng nhất của Ấn Độ cổ đại, kể về hành trình chiến đấu chống lại cái ác và bảo vệ công lí của hoàng tử Ra-ma. Đoạn trích “Ra-ma buộc tội” tập trung làm nổi bật bi kịch tình yêu và danh dự giữa Ra-ma và Xi-ta sau khi Xi-ta được cứu khỏi tay quỷ vương Ra-va-na.

Trong đoạn trích, Ra-ma dù rất yêu Xi-ta nhưng vì danh dự và uy tín của dòng họ nên đã nghi ngờ phẩm hạnh của nàng. Những lời buộc tội gay gắt của Ra-ma khiến Xi-ta vô cùng đau đớn. Để chứng minh lòng chung thủy và sự trong sạch của mình, Xi-ta đã bước vào giàn hỏa thiêu trước sự chứng kiến của mọi người.

Đoạn trích gây ấn tượng sâu sắc bởi nghệ thuật xây dựng tâm lí nhân vật. Ra-ma hiện lên vừa là người anh hùng mạnh mẽ vừa là con người chịu giằng xé giữa tình yêu và danh dự. Trong khi đó, Xi-ta là biểu tượng của người phụ nữ thủy chung, giàu lòng tự trọng và đức hi sinh.

Ngoài ra, tác phẩm còn mang đậm màu sắc văn hóa Ấn Độ cổ đại với quan niệm đề cao danh dự, đạo đức và lòng trung thành. Ngôn ngữ sử thi trang trọng, giàu cảm xúc cũng góp phần làm tăng sức hấp dẫn của đoạn trích.

Theo em, giá trị lớn nhất của tác phẩm là khơi gợi sự cảm thông đối với số phận người phụ nữ trong xã hội xưa, đồng thời giúp người đọc hiểu hơn về vẻ đẹp văn hóa và tư tưởng của con người Ấn Độ cổ đại.

(Thuyết trình kết hợp trình chiếu hình ảnh nhân vật Ra-ma, Xi-ta và tranh minh họa sử thi.)

Tóm lại, “Ra-ma buộc tội” là đoạn trích giàu giá trị nội dung và nghệ thuật. Tác phẩm không chỉ giúp em hiểu thêm về sử thi Ấn Độ mà còn khiến em suy nghĩ nhiều hơn về tình yêu, danh dự và sự hi sinh trong cuộc sống.

Xin cảm ơn mọi người đã lắng nghe!

Nội dung 3: Lớp học của bạn đã có những hoạt động trải nghiệm gì trong thời gian qua? Hãy lập đề cương cho bản báo cáo kết quả của hoạt động trải nghiệm đó và trình bày trước nhóm học tập.

* Đề cương tham khảo:

1. Mở bài

- Giới thiệu về trải nghiệm của lớp học

+ Trải nghiệm ấy diễn ra vào thời gian, thời điểm nào

+ Nêu ấn tượng chung về trải nghiệm đáng nhớ đó

2. Thân bài

- Giới thiệu chung về trải nghiệm đó:

+ Thời gian cụ thể xảy ra trải nghiệm (ngày nào/ mùa nào/ năm nào)

+ Không gian xảy ra trải nghiệm (trung tâm, lớp học, nơi tham quan…)

+ Lúc xảy ra trải nghiệm, em đang ở cùng với những ai? (ai đã chứng kiến và tham gia vào trải nghiệm của em?)

- Kể lại các sự việc đã xảy ra trong trải nghiệm theo một trình tự hợp lí:

+ Sự kiện mà em ấn tượng nhất

+ Lí do khiến em nhớ về trải nghiệm này

+ Kết quả của trải nghiệm đó là gì? (mặt tốt/ xấu)

+ Tác động của trải nghiệm đó đến em và mọi người xung quanh

+ Kết thúc trải nghiệm, em có những suy nghĩ, bài học như thế nào

3. Kết bài

- Nêu những ý nghĩa của trải nghiệm đó đối với bản thân em:

+ Em cảm nhận như thế nào về trải nghiệm đó? (quan trọng, khó quên…)

+ Trải nghiệm đó giúp em thay đổi bản thân như thế nào?

Cách 2

1. Mở bài

- Giới thiệu về hoạt động trải nghiệm của lớp:

- Lớp em đã tham gia hoạt động trải nghiệm dọn vệ sinh và trồng cây xanh trong khuôn viên trường.

- Hoạt động diễn ra vào tuần vừa qua (ghi rõ ngày/tháng nếu cần).

- Đây là một trải nghiệm rất ý nghĩa và đáng nhớ, giúp em có thêm nhiều kỉ niệm và bài học bổ ích.

2. Thân bài

- Giới thiệu chung về trải nghiệm:

+ Thời gian cụ thể: Hoạt động diễn ra vào buổi sáng ngày… (hoặc cuối tuần/đầu tháng…).

+ Không gian: Trong khuôn viên trường, khu vực sân trường và các bồn hoa.

+ Thành phần tham gia: Em cùng với các bạn trong lớp, giáo viên chủ nhiệm và một số thầy cô khác.

- Kể lại các sự việc theo trình tự hợp lí:

+ Khi bắt đầu, lớp được phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm như nhặt rác, nhổ cỏ, trồng cây,…

+ Sự việc em ấn tượng nhất là khi cả lớp cùng nhau trồng cây và hỗ trợ nhau hoàn thành công việc, tạo nên không khí rất vui vẻ, đoàn kết.

+ Lí do khiến em nhớ về trải nghiệm này là vì mọi người đều làm việc rất nhiệt tình, cùng nhau chia sẻ và giúp đỡ nhau.

+ Kết quả đạt được:

• Mặt tốt: Khuôn viên trường trở nên sạch đẹp, nhiều cây xanh được trồng thêm.

• (Có thể thêm mặt hạn chế nếu cần): Một số bạn còn chưa tích cực hoặc chưa quen công việc.

+ Tác động của trải nghiệm:

• Đối với em: Giúp em nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và tinh thần trách nhiệm.

• Đối với lớp: Tăng sự đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên.

- Sau khi kết thúc, em nhận ra rằng việc giữ gìn môi trường là trách nhiệm của mỗi người và cần được thực hiện thường xuyên.

3. Kết bài

- Ý nghĩa của trải nghiệm đối với bản thân:

- Em cảm thấy đây là một hoạt động rất ý nghĩa, đáng nhớ và bổ ích.

- Trải nghiệm giúp em thay đổi nhận thức, sống có trách nhiệm hơn với môi trường và cộng đồng.

Cách 3

Đề tài: Báo cáo kết quả hoạt động trải nghiệm “Ngày hội đọc sách”

I. Mở đầu

- Giới thiệu hoạt động trải nghiệm: “Ngày hội đọc sách” do lớp tổ chức.

- Thời gian, địa điểm tổ chức.

- Mục đích:

+ Khuyến khích văn hóa đọc.

+ Giúp học sinh mở rộng kiến thức và phát triển kĩ năng giao tiếp.

II. Nội dung hoạt động

1. Các hoạt động đã thực hiện

- Trưng bày sách theo chủ đề.

- Giới thiệu sách yêu thích.

- Thi kể chuyện theo sách.

- Trao đổi về phương pháp đọc sách hiệu quả.

2. Kết quả đạt được

- Học sinh tham gia đầy đủ, tích cực.

- Nhiều cuốn sách hay được giới thiệu.

- Không khí sôi nổi, đoàn kết.

- Nâng cao ý thức đọc sách và tự học.

- Thuận lợi và khó khăn

+ Thuận lợi:

Được giáo viên hỗ trợ.

Các bạn chuẩn bị tích cực.

+ Khó khăn:

Thời gian chuẩn bị ngắn.

Một số bạn còn ngại tham gia phát biểu.

III. Ý nghĩa của hoạt động

- Giúp học sinh yêu thích đọc sách hơn.

- Rèn luyện kĩ năng thuyết trình và làm việc nhóm.

- Tăng tinh thần đoàn kết trong lớp.

IV. Kết luận

- Khẳng định hoạt động trải nghiệm mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

- Đề xuất tổ chức thêm nhiều hoạt động tương tự trong tương lai.

(Khi trình bày có thể kết hợp hình ảnh hoạt động, sơ đồ hoặc video ngắn minh họa.)