Soạn bài (Nói và nghe trang 120) Thảo luận về một vấn đề trong đời sống (Hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện đại) - Kết nối tri thức

Với soạn bài Nói và nghe: Thảo luận về một vấn đề trong đời sống (Hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện đại) trang 120, 121 Ngữ văn 11 Kết nối tri thức sẽ giúp học sinh lớp 11 trả lời câu hỏi từ đó dễ dàng soạn văn 11.

Soạn bài (Nói và nghe trang 120) Thảo luận về một vấn đề trong đời sống (Hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện đại) - Kết nối tri thức

* Yêu cầu

- Chọn được vấn đề thảo luận có ý nghĩa, gần gũi với trách nhiệm của tuổi trẻ học đường.

- Nêu được các khía cạnh cụ thể của vấn đề và những cách tiếp cận khác nhau đối với vấn đề.

- Thể hiện được quan điểm rõ ràng về vấn đề với lí lẽ thuyết phục và bằng chứng phù hợp, sinh động trong từng ý kiến phát biểu.

- Thể hiện được thái độ tôn trọng lẫn nhau trong thảo luận.

1. Chuẩn bị thảo luận

- Ở phạm vi tập thể, trước khi thực hành nói và nghe, cần trao đổi ý kiến để chọn đề tài thảo luận phù hợp, có khả năng lôi cuốn được nhiều người tham gia phát biểu ý kiến. Có thể chọn một trong số những đề tài đã được gợi ý ở phần Viết, nhất là đề tài còn hứa hẹn những cách tiếp cận, đánh giá mới đối với các vấn đề của nó. 

- Ở phạm vi cá nhân, nếu bạn đã viết bài về đề tài được chọn thảo luận, hãy rút ra từ bài viết đoạn mà bạn tâm đắc nhất, thể hiện được cách nhìn nhận, phân tích, đánh giá độc đáo để làm nòng cốt cho ý kiến sẽ phát biểu. Nếu đề tài thảo luận hoàn toàn mới, hãy tìm hiểu trước, thu nhập, tra cứu các tài liệu liên quan để hình thành ý kiến của mình. Bạn có thể tổ chức ý kiến dự định phát biểu thành một dàn ý mạch lạc, có gạch chân các từ ngữ quan trọng, có lưu ý về những chỗ cần được minh họa bằng các phương tiện phi ngôn ngữ,…

- Phân công người điều hành buổi thảo luận và thư kí ghi chép lại các nội dung thảo luận; lập danh sách những người đăng kí phát biểu;… đảm bảo cho buổi thảo luận đạt kết quả mong muốn.

2. Thảo luận

- Người điều hành nêu đề tài và vấn đề trung tâm cần thảo luận, nói rõ các nguyên tắc thảo luận.

- Những người được mời phát biểu lần lượt nêu ý kiến của mình, chú ý điều chỉnh linh hoạt nội dung phát biểu để tránh nói lại những gì đã được nêu trước đó, trừ khi muốn đối thoại và bác ỏ, đảm bảo cho cuộc thảo luận có bước tiến triển tích cực.

- Một số yêu cầu đối với người nói và người nghe (trong cuộc thảo luận, vai trò người nói và người nghe chỉ có tính chất lâm thời và thường được hoán đổi một cách linh hoạt):

Người nói

Người nghe

- Bày tỏ thái độ hưởng ứng tích cực đối với đề tài, vấn đề thảo luận. - Nắm bắt được tốt nội dung các ý kiến đã phát biểu và chiều hướng phát triển của cuộc thảo luận. - Nêu được ý kiến làm sáng tỏ đề tài, vấn đề thảo luận với lí lẽ sắc bén và bằng chứng sinh động, tạo được sự kết nối liền mạch với các ý kiến đã phát biểu trước đó. - Thể hiện được văn hóa tranh luận khi nêu ý kiến phản bác. - Biết thu hút sự chú ý của người nghe bằng việc kết hợp linh hoạt phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ. - Làm chủ được thời gian phát biểu ý kiến (không vượt quá khung quy định).

- Theo dõi sát tiến trình thảo luận. - Ghi chép những ý kiến phát biểu độc đáo hoặc những ý kiến cần được trao đổi thêm. - Thể hiện sự tôn trọng người nói, tạo điều kiện cho người nói thể hiện tốt nhất ý kiến của mình. - Chuẩn bị ý kiến để sẵn sàng tham gia thảo luận.

Bài nói tham khảo.

Ngay từ khi xuất hiện, ngôn ngữ đã rất đa dạng, sinh động. Mỗi quốc gia có một thứ tiếng riêng mà với tất cả tình yêu và tự hào, chúng ta trìu mến gọi “tiếng mẹ đẻ”. Nhưng liệu rằng, chỉ biết riêng tiếng nước mình như vậy có đủ? Bàn về vấn đề này, chúng ta đã nhận rõ được tầm quan trọng của việc học ngoại ngữ. 

Ngoại ngữ với vai trò giao tiếp, là con đường kết nối chúng ta và những người bạn trên toàn cầu, mà mỗi người bạn ấy sẽ là một người thầy dạy cho chúng ta những điều bổ ích. Còn gì tuyệt vời hơn nếu trong một buổi triển lãm tranh chúng ta có thể trao đổi cảm nhận của mình với một người Ý – một người con sinh ra và lớn lên trong cái nôi của hội họa Phục Hưng, để cùng sẻ chia cảm nhận cá nhân và cũng để có cái nhìn toàn diện hơn khi rung cảm nghệ thuật được soi chiếu bằng cả văn hóa phương Đông và phương Tây. Cũng tương tự như vậy với mọi ngành nghệ thuật và khoa học khác.

Hơn thế nữa, ngoại ngữ giúp bạn tự tin hơn trong giao tiếp. Có thể bạn sẽ chỉ sống ở Việt Nam, không đặt mục tiêu làm việc hay du lịch đến một đất nước khác, nhưng bạn có chắc rằng sẽ không bao giờ gặp một du khách nước ngoài hỏi đường hay nhờ giới thiệu về danh thắng quê hương. Hơn thế nữa, ngoại ngữ với vai trò là phương tiện của tư duy sẽ giúp chúng ta có thể tiếp thu với kho tàng tri thức của nhân loại. Đặc biệt là trong giai đoạn ngày nay, khi internet đã trở nên phổ biến và các công cụ tìm kiếm trên mạng ngày càng được mở rộng, hoàn thiện. Ta có thể dễ dàng tìm thấy các công trình nghiên cứu, các tài liệu khoa học về bất kì ngành nào mà mình quan tâm. Tuy nhiên, có một thực tế rằng phần lớn tài liệu này được viết bằng tiếng Anh – ngôn ngữ quốc tế hiện nay. Khi đó, nếu chúng ta sử dụng thành thạo tiếng Anh, thì chẳng phải chúng ta sẽ dễ dàng tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại hay sao. Tất nhiên, sẽ có người nói chúng ta có thể tìm đến người phiên dịch hoặc dựa vào các công cụ chuyển đổi ngôn ngữ. Nhưng tất nhiên, trong chúng ta ai cũng biết công cụ chuyển đổi ngôn ngữ được lập trình sẵn nên dịch theo kiểu đơn lẻ, từng từ một. Do đó, rất khó để hiểu đúng và đầy đủ ý nghĩa của văn bản chúng ta cần. Nhờ người phiên dịch có thể sẽ dễ hiểu hơn, nhưng sẽ chẳng bao giờ bạn được khám phá vấn đề trực tiếp bằng cảm quan của mình mà luôn vay mượn góc nhìn, góc cảm nhận của người khác.

Mặc dù có ý nghĩa to lớn như vậy nhưng thực trạng học ngoại ngữ của chúng ta hiện nay chưa mấy khả quan. Đại đa số học sinh học tiếng Anh suốt nhiều năm tại trường nhưng không thể sử dụng tiếng Anh với tư cách là một ngôn ngữ. Nhiều người chỉ có thể làm các bài tập về cấu trúc ngữ pháp mà không thể nói một câu ngoại ngữ đơn giản. Phần lớn mọi người cảm thấy mệt mỏi, chán nản khi học tiếng Anh và bỏ cuộc giữa chừng.

Song nguyên nhân trực tiếp nhất vẫn là do chúng ta chưa nhìn nhận vai trò quan trọng của ngoại ngữ một cách đúng mực. Mặc dù ngoại ngữ là môn thi bắt buộc trong kì thi trung học phổ thông quốc gia, nhưng nhiều bạn còn học đối phó hoặc trì hoãn “để mai tính”. Đi kèm với nó là thái độ học sao nhãng, chưa kiên trì và khả năng tự học chưa cao. Sự e dè, ngần ngại giao tiếp cũng trở thành rào cản trong việc sử dụng ngoại ngữ. 

Mỗi chúng ta đều có ít nhất bảy năm học ngoại ngữ trên ghế nhà trường. Bởi vậy, sự cập nhật, đổi mới phương pháp giáo dục trong các nhà trường là giải pháp đầu tiên cần thực hiện. Các hoạt động ngoại khóa sẽ là sân chơi bổ ích và là nơi để mỗi học sinh giao lưu, học hỏi lẫn nhau và thực hành tiếng. Sự cách biệt giữa các vùng miền phải được rút ngắn bằng cách chú trọng đầu tư cho những vùng còn khó khăn. Và hơn hết, mỗi chúng ta cần tự ý thức về tác dụng to lớn của ngoại ngữ và thế giới mới mẻ, tươi đẹp mà ngoại ngữ mang lại để có ý thức trau dồi ngoại ngữ, kiên trì và cố gắng vượt qua những khó khăn trong quá trình học tập. Năng động và mạnh dạn trong việc giao tiếp với người nước ngoài, đọc các bài nghiên cứu ngắn về lĩnh vực yêu thích, nghe nhạc và xem các bộ phim ý nghĩa bằng ngôn ngữ gốc. Sử dụng ngoại ngữ như một thế đối sánh để khắc sâu các đặc điểm của tiếng Việt, tiến tới sử dụng đúng, sử dụng hay tiếng nước mình và ngược lại.

Xã hội hiện đại đã khiến ngoại ngữ thành chiếc chìa khóa vạn năng mở ra hàng ngàn thế giới mới. Có nắm bắt chiếc chìa khóa ấy hãy cứ lần lữa, trì hoãn để cánh cửa mãi đóng chặt phụ thuộc vào suy nghĩ, quyết định và hành động của chúng ta ngày hôm nay.

Cách 2

Kính thưa thầy cô và các bạn,

Hôm nay, em xin trình bày suy nghĩ của mình về một vấn đề rất gần gũi trong cuộc sống, đó là: tôn trọng sự khác biệt.

Trong xã hội hiện đại, mỗi người chúng ta đều mang những nét riêng biệt về tính cách, suy nghĩ, lối sống. Không ai hoàn toàn giống ai, và chính sự khác biệt ấy đã làm nên một thế giới đa dạng, phong phú. Tuy nhiên, không phải lúc nào con người cũng dễ dàng chấp nhận những điều khác mình. Vì vậy, việc học cách tôn trọng sự khác biệt trở nên vô cùng cần thiết.

Trước hết, tôn trọng sự khác biệt là thái độ biết chấp nhận và không phán xét những điều không giống với suy nghĩ hay quan điểm của bản thân. Điều đó không có nghĩa là chúng ta phải đồng ý với tất cả, mà là biết lắng nghe, thấu hiểu và không áp đặt người khác theo khuôn mẫu của mình.

Việc tôn trọng sự khác biệt mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng. Khi mỗi người được là chính mình, họ sẽ cảm thấy được công nhận và tôn trọng, từ đó dễ dàng xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp. Bên cạnh đó, sự khác biệt còn là nguồn gốc của sáng tạo. Những ý tưởng mới mẻ thường xuất phát từ những góc nhìn khác nhau. Nếu ai cũng giống nhau, xã hội sẽ trở nên đơn điệu và khó phát triển. Trong học tập cũng như trong cuộc sống, việc lắng nghe những quan điểm khác biệt giúp chúng ta mở rộng hiểu biết và hoàn thiện bản thân.

Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn còn nhiều người chưa biết tôn trọng sự khác biệt. Không khó để bắt gặp những lời phán xét, chỉ trích hay công kích người khác chỉ vì họ có suy nghĩ khác mình, đặc biệt là trên mạng xã hội. Điều đó không chỉ gây tổn thương mà còn làm gia tăng mâu thuẫn trong cộng đồng.

Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện thái độ sống cởi mở, biết lắng nghe và đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu. Đồng thời, cần phân biệt rõ giữa việc tôn trọng sự khác biệt và việc dung túng cho những hành vi sai trái. Chỉ những khác biệt phù hợp với đạo đức và pháp luật mới cần được tôn trọng.

Tóm lại, tôn trọng sự khác biệt là một biểu hiện của lối sống văn minh và nhân ái. Khi chúng ta biết chấp nhận những điều không giống mình, chúng ta sẽ trưởng thành hơn và góp phần xây dựng một xã hội hòa hợp, tiến bộ.

Em xin chân thành cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe.

Cách 3

Đề tài thảo luận: Học sinh cần làm gì để sử dụng mạng xã hội một cách tích cực?

Kính thưa thầy cô và các bạn!

Trong thời đại công nghệ số hiện nay, mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của học sinh. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chúng ta có thể học tập, giải trí, kết nối bạn bè và cập nhật thông tin nhanh chóng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, mạng xã hội cũng đem đến nhiều tác động tiêu cực như nghiện điện thoại, lan truyền tin giả, bạo lực mạng hay lối sống “ảo”. Vì vậy, hôm nay em xin trình bày ý kiến về vấn đề: “Học sinh cần làm gì để sử dụng mạng xã hội một cách tích cực?”.

Theo em, trước hết học sinh cần nhận thức rõ rằng mạng xã hội chỉ là công cụ hỗ trợ cuộc sống chứ không phải toàn bộ cuộc sống. Nếu sử dụng hợp lí, mạng xã hội sẽ mang lại nhiều lợi ích. Chúng ta có thể học ngoại ngữ qua video, tìm tài liệu học tập, tham gia các khóa học trực tuyến hay chia sẻ những điều tích cực với cộng đồng. Trong thời gian dịch bệnh trước đây, mạng xã hội đã giúp việc học tập và liên lạc diễn ra thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, hiện nay nhiều bạn trẻ đang quá phụ thuộc vào mạng xã hội. Có người dành hàng giờ chỉ để lướt điện thoại, xem những nội dung vô bổ mà quên mất việc học tập và giao tiếp ngoài đời thực. Thậm chí, nhiều trường hợp còn bị lừa đảo, xúc phạm hoặc bắt nạt trên không gian mạng. Điều đó cho thấy nếu thiếu tỉnh táo, mạng xã hội có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lí và nhân cách của học sinh.

Vậy học sinh cần làm gì để sử dụng mạng xã hội tích cực hơn? Theo em, điều đầu tiên là phải biết quản lí thời gian sử dụng điện thoại hợp lí, không để mạng xã hội chi phối việc học và cuộc sống. Bên cạnh đó, mỗi người cần chọn lọc thông tin cẩn thận, không chia sẻ những nội dung sai sự thật hay độc hại. Chúng ta cũng nên ứng xử văn minh trên mạng, biết tôn trọng người khác, không dùng lời lẽ xúc phạm hay công kích người khác chỉ vì bất đồng quan điểm.

Ngoài ra, em nghĩ học sinh nên tận dụng mạng xã hội để lan tỏa những điều tốt đẹp như chia sẻ kiến thức, câu chuyện truyền cảm hứng hoặc tham gia các hoạt động cộng đồng trực tuyến. Khi biết sử dụng đúng cách, mạng xã hội sẽ trở thành môi trường giúp chúng ta học hỏi và phát triển bản thân.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng nên hạn chế hoàn toàn việc sử dụng mạng xã hội để tránh ảnh hưởng xấu. Em cho rằng quan điểm này chưa thật sự phù hợp, bởi mạng xã hội là xu hướng tất yếu của thời đại. Điều quan trọng không phải là tránh né mà là học cách sử dụng nó thông minh và có trách nhiệm.

Trên đây là ý kiến của em về vấn đề “Học sinh cần làm gì để sử dụng mạng xã hội một cách tích cực?”. Em mong rằng mỗi chúng ta sẽ trở thành những người dùng mạng văn minh, biết tận dụng công nghệ để hoàn thiện bản thân và góp phần xây dựng một môi trường mạng lành mạnh hơn.

Em xin cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe!

3. Đánh giá, rút kinh nghiệm

- Người điều hành tổng kết thảo luận, nêu những điều đã đạt được đồng thuận và những điều còn có ý kiến khác nhau, đặc biệt, nhấn mạnh ý nghĩa của đề tài, vấn đề thảo luận trong việc giúp mỗi người xác định được thái độ sống tích cực trong xã hội hiện đại.

- Người điều hành biểu dương sự đóng góp của tập thể và từng cá nhân cho sự thành công (theo những mức độ khác nhau) của cuộc thảo luận. 

- Tập thể cùng rút kinh nghiệm về khâu tổ chức thảo luận, từ bước chuẩn bị đến bước triển khai.

- Từng cá nhân tự rút ra những bài học bổ ích cho bản thân về kĩ năng phát biểu ý kiến và kĩ năng tương tác nói – nghe trong thảo luận.